Artikelen

Doorgewinterd in Noorwegen van Henk Brugman is geen klassiek emigratieverhaal waarin een grote beslissing centraal staat. Het boek is eerder een verzameling observaties, ervaringen en kleine verhalen uit een leven dat al lang geleden een nieuwe richting kreeg. Brugman woont inmiddels al meer dan vijfentwintig jaar met zijn vrouw Esther in Noorwegen en kijkt in deze bundel terug op het dagelijks leven in zijn tweede thuisland.

Noorwegen staat bij veel Nederlanders al jaren hoog op het lijstje van landen waar ze ooit misschien willen wonen. De ruimte, de natuur, de rust en het gevoel van vrijheid spreken tot de verbeelding. Maar hoe is het nu werkelijk om daar te leven? Hoe werkt de samenleving, hoe kijken Noren naar buitenlanders en hoe voelt het om langzaam deel te worden van een land dat tegelijk vertrouwd en heel anders is dan Nederland?

Er zijn bestemmingen die jarenlang een bijna onweerstaanbare aantrekkingskracht hebben op mensen die vrijheid zoeken, geld willen beschermen of simpelweg willen leven op een plek die succes uitstraalt. Dubai is daar een goed voorbeeld van. Jarenlang gold die stad voor veel vermogende mensen als een plek waar je niet alleen comfortabel kon wonen, maar ook fiscaal gunstig uit was.

Wie nadenkt over emigreren, kijkt meestal eerst naar huizenprijzen, zorg, scholen, veiligheid en belastingen op inkomen of vermogen. Dat is logisch. Toch zie ik dat er nog een onderwerp is dat vaak pas laat in beeld komt, terwijl het voor sommige gezinnen op de lange termijn wel degelijk verschil kan maken: de belasting op schenkingen aan je kinderen.

Een paradijs met zorgen van Wybrich Kaastra en Gerard Tonen is ondertitelend veelzeggend: Een kijkje achter de voordeur van een chambres d’hôtes in Frankrijk . Die belofte maakt het boek waar. Het is geen juichverhaal over een geslaagde emigratie en ook geen somber relaas over een mislukt avontuur. Het is vooral een eerlijk, persoonlijk en bij vlagen ontroerend verslag van twee mensen die hun vertrouwde leven in Nederland tijdelijk verruilen voor het runnen van een chambres d’hôtes in Zuid-Frankrijk.

Als je nadenkt over emigreren naar Zuid-Europa, dan komen bijna automatisch dezelfde landen bovendrijven. Spanje. Portugal. Italië. Ze zijn populair, zichtbaar in de media en er wonen al veel Nederlanders. De stap voelt daardoor overzichtelijk. Je kent wel iemand die er zit. Je hebt er vakantie gevierd. Het lijkt vertrouwd. Griekenland wordt minder vaak genoemd. Terwijl het geografisch net zo zuidelijk ligt, dezelfde mediterrane zon kent en ook gewoon deel uitmaakt van de Europese Unie.

Wie met emigratieplannen rondloopt heeft vaak dezelfde aanname: in het buitenland koop ik een huis, want huren is zonde van het geld. Dat is een typisch Nederlandse reflex. In Nederland is kopen diep verankerd in onze manier van denken. Met ongeveer zeventig procent koopwoningen en een lange traditie van fiscale stimulering zien veel Nederlanders hun woning als pensioenvoorziening, spaarpot en zekerheid tegelijk.

In Swissness volg je Charlotte Franzen, een Nederlandse die voor werk in de kunstwereld naar Zwitserland verhuist. Ze komt terecht in Bern, pendelt meerdere keren per week naar Winterthur en probeert zich een jaar lang een plek te geven in een land dat tegelijk warm en afstandelijk kan aanvoelen. Het boek leest als een reeks korte, scherpe scènes waarin ze zichzelf steeds opnieuw tegenkomt.

Stel: om je pensioen straks aan te vullen spaar je iedere maand en je belegt het in aandelen die wat meer waard worden. Vanaf 2028 zegt de belastingdienst dan: “Die aandelen zijn in december meer waard dan in januari, dus je moet nu alvast belasting betalen over dat verschil.” Welkom bij de nieuwe box 3-wet die door de Tweede Kamer is aangenomen en nu bij de Eerste Kamer ligt.