Autorijden in Zweden: wie heeft voorrang en wat doe je als je wild aanrijdt?

Door Eric Jan van Dorp, emigratiespecialist

Naar aanleiding van mijn artikel over verkeersregels in Europa kreeg ik een mail van Martine Vastenhout. Ze verhuisde in juli met haar gezin naar Zweden en woont ten zuiden van Örebro. Op rotondes met twee rijstroken kijkt ze voorlopig vooral wat andere automobilisten doen. En van een Zweed hoorde ze dat je na een aanrijding met een dier de politie moet bellen en de plek moet markeren. Geldt dat ook voor een vos of een das? En welke auto en banden kies je als je vaak over donkere boswegen rijdt? Ik heb het uitgezocht.

Heeft rechts voorrang in Zweden?

Ja. Op een gelijkwaardige kruising laat je bestuurders van rechts voorgaan. Die regel heet in Zweden de högerregeln. Hij geldt binnen en buiten de bebouwde kom, ook op een T-kruising. Rijd je rechtdoor en komt er rechts een auto uit de zijstraat van zo’n T-kruising, dan moet je die dus voor laten gaan. Ook tussen de rijroutes op een parkeerterrein kan de regel gelden. (Bron: Transportstyrelsen, Högerregeln.)

Verkeerslichten, stopborden en voorrangsborden kunnen de voorrang anders regelen. De gele ruit die je uit Nederland kent, geeft ook in Zweden een voorrangsweg aan. Die heet daar huvudled. De breedte van een straat of de hoeveelheid verkeer zegt op zichzelf niets over de voorrang. (Bronnen: Zweedse verkeersverordening, hoofdstuk 2, § 2 en hoofdstuk 3, §§ 18–22 en Transportstyrelsen, Huvudled.)

Er is ook een uitritregel, de utfartsregeln. Wie een weg oprijdt vanaf een parkeerterrein, een woning of een tankstation, laat het kruisende verkeer voorgaan. Dat geldt ook als je bij het oprijden van de weg eerst een voet- of fietspad kruist. Een auto die rechts uit de uitrit van een supermarkt komt, moet jou dus voor laten gaan. (Bron: Zweedse verkeersverordening, hoofdstuk 3, § 21.)

Welke strook neem je op een rotonde met twee rijstroken?

Wie de rotonde oprijdt, laat alle voertuigen die er al rijden voorgaan. Kijk vervolgens naar de borden en pijlen op het wegdek. Als die geen rijstrook voorschrijven, kies je de strook die het beste bij je route past. Voor de eerste afslag ligt rechts voor de hand. Bij een afslag verderop kan links handig zijn, als je op tijd en veilig naar rechts kunt. (Bronnen: Zweedse verkeersverordening, hoofdstuk 3, § 22 en Transportstyrelsen, rijden op rotondes.)

Bij het oprijden hoef je geen richting aan te geven. Dat moet wel als je van rijstrook wisselt en bij het verlaten van de rotonde geef je richting naar rechts aan. De Zweedse verkeersdienst raadt aan om zo mogelijk al op de rechterstrook te rijden wanneer je de afslag neemt. Zit je links en rijdt er naast je nog een auto op de buitenste strook, laat die dan voorgaan. Lukt opschuiven niet op tijd, dan kun je op een gewone rotonde beter een rondje extra rijden, zolang de markering dat toestaat. (Bron: Transportstyrelsen, rijden op rotondes.)

Wanneer moet je na een aanrijding met een dier 112 bellen?

In Zweden moet je na een botsing met een eland, hert, ree, wild zwijn, beer, wolf, veelvraat, lynx, otter, moeflon of arend meteen 112 bellen en de plek markeren. Je belt ook 112 als je een rendier aanrijdt. Die instructie geldt ook als het dier wegloopt, geen zichtbare verwondingen heeft of dood op de weg ligt. Het niet melden van een aanrijding met een van de genoemde wilde dieren kan je een boete opleveren. Voor een haas, konijn, das of vos geldt die specifieke meldplicht niet. Bel bij gewonden of acuut gevaar voor het verkeer wel 112, ongeacht welk dier erbij betrokken is. (Bronnen: Zweedse politie, Viltolyckor, Zweedse jachtverordening, § 40 en Nationella viltolycksrådet, instructies bij een wildaanrijding.)

Zet je auto zo veilig mogelijk stil, zet je alarmlichten aan en plaats zo nodig een gevarendriehoek als dat veilig kan. Geef aan 112 het wegnummer, de plaats en liefst de GPS-coördinaten van de botsing door. Vertel welk dier je hebt geraakt, of het er nog ligt en in welke richting het eventueel is verdwenen. Markeer de plek aan de kant van de weg waar het dier is verdwenen. In Zweden hebben ze daar een speciaal lint voor, een viltolycksremsa. Heb je dat niet bij de hand, dan kan een goed zichtbare plastic tas of sjaal ook. Bij een wild zwijn, beer, wolf of lynx adviseert de Zweedse raad voor wildaanrijdingen om de markering voor je eigen veiligheid ongeveer honderd meter van de botsingsplek aan te brengen. Vertel de meldkamer waar je die hebt geplaatst. (Bronnen: Zweedse politie en Nationella viltolycksrådet.)

Ga zelf niet achter een gewond dier aan. De politie kan een speciaal opgeleide jager inschakelen, een eftersöksjägare. Die spoort het dier op en kan het zo nodig uit zijn lijden verlossen. Blijf na de melding bereikbaar, want de jager kan je bellen om de plek preciezer te bepalen. Meld eventuele autoschade ook zelf bij je verzekeraar. De politiemelding kan helpen bij de afhandeling. Of je schade aan je eigen auto vergoed krijgt en welk eigen risico geldt, hangt af van je polis. Kijk ook of schade na uitwijken zonder botsing onder dezelfde dekking valt. (Bronnen: Zweedse politie en Konsumenternas, verkeersschade.)

Waar let je op als je een auto koopt?

Als je geregeld in het donker over boswegen rijdt, zou ik bij een proefrit ook letten op het zicht en de verlichting. Zoek bij Euro NCAP de uitslag op voor het precieze model en kijk naar het testjaar en de uitvoering. De eisen veranderen en veiligheidsvoorzieningen kunnen per uitvoering verschillen. Een botsproef met een eland valt buiten de gewone Euro NCAP-beoordeling. Het Zweedse verkeersinstituut VTI voert zulke proeven wel uit, met een model van 357 kilo. Vraag bij een dealer die zegt dat de auto een elandtest heeft doorstaan welke proef hij bedoelt. Die naam wordt ook gebruikt voor een uitwijkproef tussen pionnen. (Bronnen: Euro NCAP, sterren en testjaar, Euro NCAP, botsprotocollen, VTI, botsproeven met een elandmodel en Daimler-Benz, onderzoek naar de uitwijkproef.)

Sommige auto’s kunnen grote dieren herkennen en helpen remmen. Controleer in de handleiding van jouw model en bouwjaar of die functie erop zit en wanneer ze werkt. Volvo schrijft bijvoorbeeld bij een uitvoering van de S90 dat het systeem de lichaamscontouren goed moet kunnen zien. Een dier dat gedeeltelijk achter struiken staat, kan daardoor buiten beeld blijven. Op boswegen blijft het verstandig je snelheid aan te passen aan je zicht en extra alert te zijn bij zonsopkomst en in de schemering. (Bronnen: Volvo, handleiding S90 en Trafikverket, wild op de weg.)

Wanneer heb je winterbanden nodig?

Voor personenauto’s zijn winterbanden of gelijkwaardige uitrusting verplicht van 1 december tot en met 31 maart als er winterse wegomstandigheden zijn. Dat betekent dat er op een deel van de weg waarop je rijdt sneeuw, ijs, sneeuwmodder of rijp ligt. De regel geldt ook voor een auto met Nederlands kenteken. De banden moeten dan minstens 3 millimeter profiel hebben. Koop je banden zonder spikes, zoek dan op de wang naar het bergsymbool met drie toppen en een sneeuwvlok, de 3PMSF-markering. Alleen de letters M+S zijn voor een personenauto onvoldoende. (Bron: Transportstyrelsen, winterbanden.)

Spijkerbanden zijn toegestaan van 1 oktober tot en met 15 april. Buiten die periode mag je ze gebruiken als er winterse wegomstandigheden zijn of worden verwacht. Op sommige straten geldt een plaatselijk verbod. Rijd je met spijkerbanden en trek je bij winters wegdek een aanhanger, dan moet die bij een gewone personenauto ook spijkerbanden hebben. (Bronnen: Transportstyrelsen, winterbanden en Transportstyrelsen, verbodsborden.)

Welke banden bij je passen, hangt vooral af van de wegen waarop je dagelijks rijdt. Op glad ijs bieden spijkerbanden meer grip. Voor een moderne auto met stabiliteitscontrole zijn goede spijkerloze winterbanden voor Scandinavische omstandigheden volgens Trafikverket een goede keuze. Vierwielaandrijving kan prettig zijn als je vaak moet wegrijden op een besneeuwde helling. Bij het remmen op ijs zijn vooral je banden en je snelheid bepalend. Kijk bij een occasion dus ook naar de winterset die je erbij krijgt. Vraag welk type band het is en meet hoeveel profiel er nog op zit. (Bronnen: Trafikverket, banden en Folksam, winterbanden en vierwielaandrijving.)

Wat ik herken in Martines mail, is dat je na een emigratie opnieuw moet nadenken over dingen die je in Nederland op routine deed. De eerste weken kijk je op een rotonde nog hoe anderen het aanpakken. Een paar maanden later weet je op weg naar de supermarkt al welke rijstrook je nodig hebt. En dat Zweedse markeringslint? Dat leg je in je dashboardkastje, in de hoop dat het daar nog jaren kan blijven liggen.

---

☕ Vind je deze en alle andere informatie op onze site waardevol? Steun mijn team en mij met een kleine donatie en help op die manier Grenzenloos gratis en onafhankelijk te houden. Zie: Samen houden we het gratis!

Bekijk al mijn emigratiehandboeken hier: