Wie over emigreren nadenkt, krijgt vroeg of laat de vraag hoe dat dan moet met de familie. Met de kinderen, de ouders en de vrienden die in Nederland blijven. Je gaat elkaar minder zien, verjaardagen missen en kunt niet meer zomaar even langskomen. Dat zijn begrijpelijke zorgen. Toch merk ik in mijn eigen leven dat er ook een andere kant aan zit. Sinds ik in Boedapest woon, heb ik met sommige mensen juist meer tijd samen. We zien elkaar misschien minder vaak, maar spreken elkaar uitgebreider en leren elkaar soms zelfs beter kennen.
Dat klinkt misschien vreemd. Je verhuist naar een ander land en zou daardoor een hechter contact krijgen met mensen in Nederland? Toch is dat precies wat ik regelmatig ervaar. De afstand verandert de manier waarop je elkaar ontmoet. Een kop koffie wordt een logeerpartij. Een verjaardag wordt een weekend samen. En een gesprek dat thuis tussen allerlei verplichtingen door moet plaatsvinden, krijgt ineens alle ruimte. Dat is een prettige kant van emigreren die in gesprekken over afscheid nemen gemakkelijk onderbelicht blijft.
Dichtbij wonen is geen garantie
Wanneer je bij elkaar in de buurt woont, lijkt contact vanzelfsprekend. Je kunt immers op ieder moment langsgaan. In de praktijk heeft iedereen een agenda. Er moet worden gewerkt, het huishouden wacht en in het weekend staan alweer andere afspraken gepland. Voor je het weet, ben je weken verder zonder iemand echt gesproken te hebben. Je hebt misschien wat berichten uitgewisseld en weet ongeveer hoe het gaat, maar daar blijft het bij.
Natuurlijk ga je af en toe op de koffie. Je praat een uurtje of twee bij en daarna moet iemand boodschappen doen, kinderen ophalen of naar een volgende afspraak. Daar is helemaal niets mis mee. Zulke bezoekjes zijn waardevol. Alleen is de mogelijkheid om elkaar vaak te zien nog geen garantie dat je daar ook de rust voor neemt. Soms maakt juist die vanzelfsprekendheid dat je een bezoek gemakkelijk uitstelt. Volgende week kan immers ook nog.
In Nederland ben ik een beetje op vakantie
Als ik in Nederland ben, is dat anders. Dan heb ik bewust tijd vrijgemaakt om mensen te bezoeken. Natuurlijk kunnen er ook werkzaamheden of afspraken tussendoor komen, maar ik ben even uit mijn gewone omgeving. Mijn dagelijkse bezigheden in Boedapest staan op wat grotere afstand. Daardoor voel ik me tijdens zo’n bezoek ook een klein beetje op vakantie. Er is meer ruimte om ergens te blijven zitten zonder voortdurend te denken aan alles wat thuis nog moet gebeuren.
Ik blijf bovendien regelmatig een nachtje logeren. Dat verandert een bezoek behoorlijk. Je drinkt samen iets, eet met elkaar en hoeft na het eten niet meteen weer te vertrekken. Een gesprek kan rustig verdergaan. De volgende ochtend zit je opnieuw aan tafel en komt er vanzelf weer iets anders ter sprake. Je hebt elkaar inmiddels al uitgebreid gevraagd hoe het gaat. Daardoor ontstaat ruimte voor wat er achter het gebruikelijke antwoord schuilgaat.
Een verjaardag met vijftien anderen
Vergelijk dat eens met een verjaardag. Je komt binnen, feliciteert iedereen en zoekt ergens een stoel. Er zitten vijftien andere mensen in de kamer, iemand vraagt wat je wilt drinken en ondertussen probeert een ander je iets te vertellen. Voordat je vertrekt, besef je dat je de jarige nauwelijks hebt gesproken. Je bent er geweest en het was gezellig, maar hoe het werkelijk met iemand gaat, weet je nog steeds niet.
Ik vind verjaardagen geen nutteloze bijeenkomsten. Ze horen erbij en kunnen heel plezierig zijn. Maar als je wilt beoordelen hoe goed het contact met iemand is, zegt het aantal gezamenlijke verjaardagen weinig. Een rustige avond met z’n tweeën kan je meer brengen dan meerdere drukke familiebijeenkomsten. Bij emigratie kijken we al snel naar alle gelegenheden die je zult missen. We mogen ook kijken naar de ontmoetingen die daarvoor in de plaats kunnen komen.
Een lang weekend in Boedapest
Andersom gebeurt bij ons precies hetzelfde. Familie en vrienden komen naar Boedapest voor een lang weekend en blijven vaak bij ons logeren. We hebben daar gelukkig de ruimte voor. Ik laat ze de stad zien, we wandelen, drinken ergens koffie en zoeken een plek om te eten. Ondertussen praten we. Er hoeft geen hele levensgeschiedenis in anderhalf uur te worden bijgewerkt, want morgen zijn we er ook nog.
Dat samenzijn gaat thuis gewoon verder. Iemand schuift aan in de keuken, er wordt nog iets ingeschonken en een onderwerp van eerder die dag komt opnieuw ter sprake. Soms ontstaat het mooiste gesprek terwijl je eigenlijk van plan was naar bed te gaan. Dat kun je moeilijk organiseren. Je kunt wel de omstandigheden scheppen waarin het gebeurt. Een paar dagen samen onder één dak helpt daar in mijn ervaring behoorlijk bij.
Je leert elkaar opnieuw kennen
Als iemand een paar dagen bij je is, zie je meer van elkaar. Je merkt waar iemand plezier in heeft, wat hem bezighoudt en hoe hij op dingen reageert. Er komen verhalen voorbij waarvoor op een gewone visite nooit voldoende tijd leek te zijn. Over vroeger, over de kinderen, over twijfels of plannen. Je hoeft ook niet voortdurend een gesprek gaande te houden. Even samen ergens zitten zonder iets te zeggen, kan net zo prettig zijn.
Vooral dat ontspannen samenzijn vind ik waardevol. Bij een kort bezoek wil je de beschikbare tijd graag goed benutten. Je hebt elkaar immers al een tijdje niet gezien. Tijdens een logeerweekend verdwijnt die haast geleidelijk. Je raakt gewend aan elkaars aanwezigheid. Daardoor kan een gesprek een onverwachte richting krijgen en hoor je soms iets wat je nog nooit eerder van iemand hebt gehoord. Ook wanneer je elkaar al tientallen jaren kent.
Familie die vroeger nooit bleef slapen
Een verrassend gevolg is dat er ook mensen langskomen die in Nederland nooit bij mij zouden hebben gelogeerd. Neven of nichten bijvoorbeeld. Je kent elkaar van familiegelegenheden en vindt het leuk om elkaar te zien, maar een weekend samen kwam er vroeger niet van. Nu is Boedapest een aanleiding om dat wel te doen. Ze willen de stad bezoeken en combineren dat met een verblijf bij ons.
Zo’n bezoek kan het contact een andere inhoud geven. Iemand die je vooral kende als familielid tussen de andere familieleden, leer je ineens veel persoonlijker kennen. Je trekt samen op en ontdekt wat je elkaar te vertellen hebt buiten de vertrouwde kring. Dat vind ik een bijzonder prettige ervaring. Een verhuizing naar het buitenland kan dus ook ontmoetingen opleveren die waarschijnlijk nooit hadden plaatsgevonden als je in Nederland was blijven wonen.
Ook met je kinderen
Voor veel ouders weegt het contact met hun kinderen zwaar bij een mogelijke emigratie. Dat begrijp ik heel goed. Je wilt betrokken blijven en weten wat er in hun leven gebeurt. Toch hoeft een vertrek naar het buitenland niet te betekenen dat je daarin alleen maar iets verliest. Als wij in Nederland zijn, brengen we bewust tijd met onze kinderen door. We logeren er regelmatig en ondernemen samen dingen. Daardoor delen we meer dan een kort bezoek.
Samen ontbijten, ergens naartoe gaan of een avond blijven zitten geeft je een ander inkijkje in elkaars leven. Je bent een tijdje aanwezig in hun omgeving. Hetzelfde geldt voor onze bezoeken aan ouders en schoonouders. Dat neemt het gemis tussen de bezoeken niet weg. Maar voor ons heeft deze manier van afspreken veel waarde. We hebben op zulke momenten de gelegenheid om echt aandacht aan elkaar te geven.
Je mist ook gewone momenten
Daar hoort wel een kanttekening bij. Een logeerweekend vervangt niet ieder spontaan bezoek. Soms wil je gewoon even bij iemand binnenlopen. Omdat er iets te vieren is, omdat iemand verdriet heeft of omdat je zin hebt om samen koffie te drinken. Als je in het buitenland woont, kan dat meestal niet. Ook het alledaagse contact heeft waarde. Niet ieder belangrijk moment kondigt zich ruim van tevoren aan.
Bij ziekte, ouder wordende ouders of een kind dat een moeilijke periode doormaakt, kan afstand bovendien zwaar wegen. Het helpt weinig als iemand je dan vertelt hoe gezellig een volgend weekend samen zal worden. Daarom zou ik niemand willen voorhouden dat emigreren vanzelf betere familiebanden oplevert. Mijn ervaring laat vooral zien dat er naast verlies ook iets moois kan ontstaan. Hoe dat uitpakt, hangt af van je omstandigheden en van de mensen om je heen.
De bestemming maakt verschil
Daarbij maakt het uiteraard uit waar je gaat wonen. Vanuit Boedapest is een bezoek aan Nederland voor ons redelijk te organiseren. Toch bestaat zo’n reis uit meer dan de tijd in het vliegtuig. Je moet naar de luchthaven, wachten en na aankomst verder reizen. Ook de kosten tellen mee. Een bezoek moet passen bij je agenda, je gezondheid en je financiële mogelijkheden. Voor de mensen die naar jou toe komen, geldt hetzelfde.
Wanneer je naar Australië of Canada verhuist, vraagt een ontmoeting doorgaans een andere planning en een groter budget dan wanneer je binnen Europa blijft. Ook daar kunnen banden hecht blijven, maar even een lang weekend afspreken wordt lastiger. Als familiecontact voor jou belangrijk is, verdient bereikbaarheid daarom een vaste plaats in je afweging. Kijk daarbij naar de hele reis tussen jullie voordeuren en naar wat jullie werkelijk regelmatig kunnen opbrengen.
Aandacht blijft van twee kanten nodig
Een huis in een leuke stad is natuurlijk geen garantie dat iedereen vanzelf op bezoek komt. Sommige mensen reizen graag, anderen zien ertegen op of kunnen het eenvoudigweg niet. Je kunt ook niet verwachten dat degene die in Nederland blijft steeds naar jou toe komt. Contact onderhouden vraagt wederzijdse belangstelling en afspraken die voor beide kanten prettig zijn. Wie verhuist, doet er goed aan zelf ook tijd voor bezoeken te blijven maken.
Tussen die bezoeken door kun je elkaar betrokken houden bij het gewone leven. Een telefoontje, een foto of een bericht over iets kleins kan daarvoor al voldoende zijn. Zo hoeft iedere ontmoeting niet te beginnen met het bijwerken van maanden aan gebeurtenissen. Het gaat er voor mij vooral om dat je belangstelling houdt voor wat de ander bezighoudt. Ook als je zelf druk bent met het opbouwen van een bestaan in je nieuwe woonland.
Je hoeft geen reisleider te zijn
Als er bezoek komt, hoef je bovendien niet iedere dag vol te plannen. Ik laat mensen graag Boedapest zien, maar samen tijd doorbrengen hoeft geen programma met voortdurend nieuwe hoogtepunten te worden. Een rustige ochtend thuis kan minstens zo prettig zijn. Wie uitsluitend bezig is met uitstapjes, reserveringen en de volgende bezienswaardigheid, heeft soms alsnog weinig gelegenheid om echt te praten. Laat dus gerust wat ruimte over waarin niets hoeft.
Ook logeren moet bij iedereen passen. Wij hebben er de ruimte voor en vinden het prettig, maar dat geldt niet voor iedere woning of iedere relatie. Een verblijf in een hotel kan net zo goed leiden tot fijne dagen samen. Spreek eerlijk uit wat haalbaar is en hoeveel tijd je hebt. Juist wanneer niemand zich verplicht voelt voortdurend gastheer of ideale gast te spelen, wordt het gemakkelijker om van elkaars gezelschap te genieten.
Minder vaak kan toch heel dichtbij voelen
Als ik naar onze eigen ervaringen kijk, zie ik dat emigreren de verhoudingen soms op een mooie manier heeft veranderd. Met sommige mensen heb ik uitgebreidere gesprekken dan vroeger. Anderen heb ik beter leren kennen doordat ze een paar dagen bij ons verbleven. En wanneer ik in Nederland ben, geniet ik van de tijd die ik bewust voor bezoeken heb vrijgemaakt. Die ontmoetingen zijn voor mij een belangrijk en plezierig onderdeel van het leven tussen twee landen.
Misschien is dat een geruststellende gedachte als je over emigreren nadenkt en opziet tegen de afstand tot familie en vrienden. Er zullen momenten zijn waarop je elkaar mist. Tegelijk kan er een manier van samenzijn ontstaan die veel voldoening geeft. Ik ervaar dat zelf wanneer iemand na een paar dagen weer vertrekt en ik besef hoeveel we hebben gepraat, gelachen en gedeeld. We wonen verder uit elkaar, maar ik heb soms het gevoel dat ik iemand juist een stukje dichterbij heb leren kennen.
☕ Vind je deze en alle andere informatie op onze site waardevol? Steun mijn team en mij met een kleine donatie en help op die manier Grenzenloos gratis en onafhankelijk te houden. Zie: Samen houden we het gratis!
