We hebben het op Grenzenloos al vaker gehad over de vraag welk land het beste bij je past als je Nederland wilt verlaten. Soms doen we dat aan de hand van gevoel, soms op basis van ervaringen en soms zelfs op basis van statistieken. Dan ontstaan er lijstjes, vergelijkingen en discussies over klimaat, huizenprijzen, belastingen, veiligheid, zorg, onderwijs en kwaliteit van leven.
Maar als iemand mij vraagt welk land ik zou overwegen wanneer je een soepele emigratie wilt, zonder al te veel valkuilen, grote cultuurverschillen of ingewikkelde obstakels, dan kom ik opvallend vaak uit bij Denemarken.
Niet zozeer omdat Denemarken het spannendste land van Europa is. Niet omdat je er gegarandeerd een zonovergoten nieuw leven begint. En ook niet omdat het goedkoop is, want dat is het zeker niet altijd. Maar Denemarken is wel overzichtelijk, veilig, goed georganiseerd en voor veel Nederlanders verrassend herkenbaar. In dit artikel leg ik uit waarom ik Denemarken vaak zie als een van de veiligste keuzes voor mensen die Nederland willen verlaten.
Nu ben ik natuurlijk enigszins bevooroordeeld, want ik kom al meer dan 45 jaar met regelmaat in Denemarken. Het land voelt daardoor vertrouwd, bijna als eigen. Voor mij is het een plek waar ik graag een paar weken ben om helemaal tot rust te komen, want dat is exact wat Denemarken met je kan doen.
Een land dat dicht bij Nederland staat
Er is volgens mij geen land in Europa dat cultureel en maatschappelijk zo dicht bij Nederland staat als Denemarken. Althans, bij Nederland boven de grote rivieren. Ik kan mij voorstellen dat Brabanders en zeker Limburgers soms eerder naar België kijken, omdat de taal, het eten en de manier van leven daar gevoelsmatig dichterbij liggen. Maar voor veel Nederlanders uit het midden, westen en noorden van Nederland voelt Denemarken sneller vertrouwd dan je misschien zou verwachten.
Dat zit niet alleen in de afstand, maar vooral in de mentaliteit. Denen zijn over het algemeen nuchter, rustig, hardwerkend en tamelijk direct. Ze hebben weinig op met grote praatjes zonder inhoud en vinden het vaak prettiger als iemand gewoon doet wat hij zegt. Die Hollandse ‘doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg’-houding vind je in Denemarken in ruime mate terug.
Dit maakt de overstap voor Nederlanders minder groot dan bij een verhuizing naar Zuid-Europa, waar de sociale codes, het tempo, de bureaucratie en de omgangsvormen vaak veel verder afstaan van wat wij gewend zijn. Denemarken is geen kopie van Nederland, maar het is ook geen land waarin je het gevoel hebt dat je elke dag opnieuw het wiel moet uitvinden.
Rust, ruimte en orde
Denemarken is iets groter dan Nederland, maar heeft veel minder inwoners. Het land telt ongeveer 6 miljoen mensen en voelt daardoor, zeker buiten Kopenhagen, Aarhus, Odense en Aalborg, veel ruimer en rustiger aan. Wie in Nederland gewend is geraakt aan volle wegen, drukke woonwijken, krappe natuurgebieden en stranden waar je op mooie dagen bijna over de handdoeken heen loopt, merkt in Denemarken al snel het verschil.
De bevolkingsdichtheid is een stuk lager en dat voel je. In veel delen van Jutland, op Funen en op de kleinere eilanden heb je nog echt het idee dat er ruimte is. Ruimte om te wonen, ruimte om te wandelen, ruimte om adem te halen. Dat klinkt misschien wat lyrisch, maar voor veel Nederlanders is dat precies wat ze missen.
Daarbij komt dat Denemarken een land is waar veel goed geregeld is. De wegen zijn goed, de openbare voorzieningen functioneren meestal prima, de overheid werkt digitaal en de samenleving is gebouwd op een hoog niveau van vertrouwen. Dat vertrouwen merk je in kleine dingen. Mensen gaan er vaker van uit dat je eerlijk bent, dat afspraken worden nagekomen en dat systemen doen wat ze moeten doen. Voor Nederlanders is dat prettig, omdat wij ook uit een land komen waar ordening, afspraken en voorspelbaarheid belangrijk zijn.
Een goed georganiseerd land, maar niet gratis
Denemarken is welvarend en heeft een sterke verzorgingsstaat. Onderwijs en zorg staan op een hoog niveau en veel voorzieningen worden via belastingen gefinancierd. Dat betekent dat je als inwoner veel terugziet voor het geld dat je betaalt, maar dat geld moet natuurlijk wel ergens vandaan komen.
De inkomstenbelasting is hoog en de btw bedraagt in Denemarken doorgaans 25 procent. Dat merk je in de winkels, in restaurants, bij diensten en in het dagelijkse leven. Denemarken is dus geen land waar je naartoe verhuist omdat je denkt dat je maandelijkse boodschappen ineens de helft goedkoper worden. Wie vooral op zoek is naar lage kosten van levensonderhoud, komt eerder uit in landen als Hongarije, Roemenië of delen van Portugal en Spanje.
Toch moet je Denemarken niet alleen beoordelen op de prijs van een kop koffie of een mandje boodschappen. De rekensom is breder. Je krijgt te maken met goede publieke voorzieningen, een veilige samenleving, een stabiele arbeidsmarkt, weinig tot geen corruptie en een overheid die meestal behoorlijk efficiënt werkt. Dat maakt het land duur, maar niet per se onaantrekkelijk.
Huizen die Nederlanders doen opkijken
Wie alleen naar Kopenhagen kijkt, krijgt een verkeerd beeld van de Deense woningmarkt. De hoofdstad is duur en populair, net als sommige aantrekkelijke gebieden aan de kust. Maar zodra je verder kijkt, verandert het beeld behoorlijk. Op het Deense platteland, vooral in delen van Jutland en op sommige eilanden, vind je woningen voor prijzen waar Nederlanders vaak verbaasd van opkijken.
Ik schreef al eerder over huizen onder een ton op het Deense platteland. Die zijn er zeker nog. Verwacht dan niet altijd een instapklare villa met uitzicht over zee, maar wel huizen met grond, ruimte en mogelijkheden. Wie iets meer te besteden heeft, krijgt in sommige regio’s verrassend veel huis voor zijn geld.
Daar moet ik wel meteen een kanttekening bij plaatsen, want Denemarken is voorzichtig met de verkoop van vastgoed aan buitenlanders. Als je als EU-burger daadwerkelijk in Denemarken gaat wonen, werken of je daar duurzaam vestigt, zijn er vaak mogelijkheden om een woning voor permanent gebruik te kopen. Maar het is niet hetzelfde als in sommige andere landen, waar je als buitenlander zonder veel vragen een vakantiehuis koopt. Zeker bij tweede woningen en vakantiehuizen gelden strengere regels. Dat is iets wat je vooraf goed moet uitzoeken, want juist daar kan een ogenschijnlijk eenvoudige aankoop ineens minder eenvoudig worden.
Mijn vaste advies blijft daarom ook hier overeind: ga niet alleen af op een mooie foto van een huis met rode dakpannen, een appelboom en een schuur die groot genoeg is voor al je plannen. Ga kijken, huur eerst, leer de regio kennen en controleer goed wat juridisch kan voordat je verliefd wordt op een woning.
De zee is nooit ver weg
Een van de grote charmes van Denemarken is het landschap. Het is nergens spectaculair op de manier waarop Noorwegen spectaculair is. Je vindt er geen fjorden, geen hoge bergen en geen dramatische rotswanden. Denemarken is eerder zacht en glooiend. Het landschap heeft iets vriendelijks. Velden, kleine dorpen, boerderijen, bossen, duinen en kustlijnen wisselen elkaar af.
En die kust is nooit ver weg. Waar je ook woont, binnen afzienbare tijd kun je bij zee zijn. Voor Nederlanders is dat aantrekkelijk, zeker omdat Deense stranden vaak veel rustiger zijn dan de bekende stranden in Nederland. In de file staan richting Zandvoort of Scheveningen om vervolgens hutje-mutje op het strand te liggen, is er voor veel Denemarken-emigranten niet meer bij.
De kust, de wind, de fiets, de stilte en het water maken het land prettig voor mensen die buiten willen leven zonder meteen in de wildernis terecht te komen. Denemarken voelt landelijk, maar zelden afgelegen. En wanneer het nodig is, rijd je binnen een dag terug naar Nederland. Ook dat geeft veel mensen rust. Je bent weg, maar niet onbereikbaar ver weg.
Praktisch gezien is Denemarken overzichtelijk
Een ander voordeel is dat Denemarken voor Nederlanders praktisch goed te begrijpen is. Het land is lid van de EU en van Schengen, waardoor de eerste stap eenvoudiger is dan bij emigratie naar een land buiten Europa. Je moet je natuurlijk wel netjes registreren wanneer je langer blijft. Daarbij krijg je te maken met het Deense CPR-nummer, dat je nodig hebt voor vrijwel alles wat met overheid, zorg, belasting en administratie te maken heeft. Daarna kom je al snel bij MitID uit, de digitale sleutel waarmee je toegang krijgt tot allerlei Deense diensten.
Dat klinkt misschien technisch, maar het systeem is in de basis logisch. De Denen hebben hun administratie behoorlijk strak georganiseerd. Voor sommige Nederlanders is dat even wennen, omdat je niet zomaar ergens tussendoor glipt. Maar voor wie alles netjes regelt, is het juist een voordeel. Je weet waar je aan toe bent.
Ook goed om te weten: Denemarken gebruikt niet de euro, maar de Deense kroon. Dat lijkt op het eerste gezicht een nadeel, maar de kroon is al jarenlang nauw gekoppeld aan de euro. In de praktijk is het valutarisico daardoor veel kleiner dan in landen met een veel beweeglijkere munt. Toch blijft het iets om mee te nemen in je financiële planning, zeker als je inkomen uit Nederland komt en je uitgaven in Denemarken doet.
Werk en inkomen
Voor mensen die nog willen werken, is Denemarken interessant. De arbeidsmarkt staat bekend om het zogenoemde Deense model, waarbij werkgevers relatief flexibel zijn, maar werknemers tegelijk een sterk sociaal vangnet hebben. In Nederland zouden we daar onmiddellijk een commissie, een rondetafelgesprek en drie adviesrapporten voor nodig hebben, maar in Denemarken werkt het al jaren behoorlijk goed.
Dat betekent niet dat je er zonder voorbereiding zomaar tussenkomt. Deense werkgevers waarderen vakmanschap, betrouwbaarheid en zelfstandigheid. Engels is in veel sectoren goed bruikbaar, zeker in internationale bedrijven en in de grotere steden, maar wie echt wil landen in Denemarken doet er verstandig aan Deens te leren. Niet alleen voor het werk, maar ook voor het sociale leven.
De taal is een verhaal apart. De grammatica is voor Nederlanders niet onmogelijk en er zijn herkenningspunten genoeg. Maar de uitspraak is een ander verhaal. Waar Zweden en Noren hun woorden vaak nog redelijk duidelijk uitspreken, lijken Denen soms halve woorden in te slikken voordat ze de zin hebben afgemaakt. Dat is niet erg, maar je moet er wel gevoel voor krijgen. Op papier denk je soms: dit valt mee. Aan de kassa denk je vervolgens: wat zei ze nou?
Denen zijn vriendelijk, maar niet altijd toegankelijk
Denen zijn over het algemeen hartelijke mensen, maar ze kunnen in het begin wat gesloten of stug overkomen. Dat is belangrijk om te weten, want anders kun je het verkeerd interpreteren. De typische Hollandse gewoonte om snel een praatje te maken met onbekenden, om bij de buren binnen te vallen of om ergens spontaan bij aan te schuiven, is in Denemarken minder vanzelfsprekend.
Vriendschappen ontstaan vaak langzamer. Veel Denen hebben hun sociale kring al vanaf school, studie, sportclub of familie. Daar kom je als nieuwkomer niet altijd zomaar tussen. Dat betekent niet dat Denen onvriendelijk zijn, maar wel dat je geduld moet hebben. Meedoen aan verenigingen, sport, vrijwilligerswerk, de school van de kinderen of lokale activiteiten helpt enorm.
Wie verwacht dat het sociale leven vanzelf ontstaat, kan teleurgesteld raken. Wie investeert, belangstelling toont en de taal serieus neemt, ontdekt meestal dat achter die eerste gereserveerdheid veel warmte schuilgaat.
De winter is niet voor iedereen
Zijn er dan geen nadelen aan Denemarken? Natuurlijk wel. Het perfecte land bestaat niet, en wie dat land toch zoekt, kan beter nog even thuisblijven.
Denen maken zelf weleens de grap dat er vier nadelen zijn aan wonen in Denemarken: november, december, januari en februari. Dat zegt genoeg. De winters zijn donker, nat, koud en lang. Niet per se extreem koud, maar wel grijs en somber. De dagen zijn kort en de wind kan gemeen zijn.
Denen proberen die maanden te overleven met hygge: kaarsen, warmte, eenvoud, goed eten, vrienden, familie en het binnen gezellig maken. Dat is geen toeristische truc, maar een manier om met het klimaat om te gaan. Toch moet je eerlijk naar jezelf zijn. Als je gevoelig bent voor donkere winters, moet je Denemarken niet alleen in juni bezoeken. Ga ook eens in januari kijken. Een land dat in de zomer vriendelijk en licht aanvoelt, kan in de winter een heel ander gezicht hebben.
Daar staat tegenover dat de zomers meestal mild zijn. Voor wie genoeg heeft van hittegolven, oververhitte steden en wekenlang slapen met een ventilator naast het bed, kan Denemarken juist aantrekkelijker worden. Niet voor niets is de term coolcation de laatste jaren in opkomst. Steeds meer mensen kijken naar Noord-Europa omdat ze in de zomer niet langer willen wegsmelten in Midden- of Zuid-Europa.
Waarom Denemarken een veilige keuze is
Denemarken is voor veel Nederlanders geen droomland in de klassieke zin van het woord. Het is niet het land van sinaasappelbomen, lange mediterrane avonden en een glas wijn onder de pergola. Daarvoor moet je naar Spanje, Portugal, Italië of Griekenland kijken.
Maar Denemarken is wel een land waar de stap voor veel Nederlanders kleiner is. De cultuur is herkenbaar, de overheid functioneert, de voorzieningen zijn goed, de samenleving is veilig en de afstand tot Nederland blijft overzichtelijk. Je hoeft jezelf niet opnieuw uit te vinden om er te kunnen wonen. Je moet je aanpassen, natuurlijk. Je moet de taal leren, wennen aan de prijzen, de winter serieus nemen en begrijpen dat sociale contacten tijd kosten. Maar de kans dat je volledig verdwaalt in het systeem is kleiner dan in veel andere emigratielanden.
Juist daarom noem ik Denemarken vaak de veilige keuze. Niet de goedkoopste keuze. Niet de zonnigste keuze. Niet de keuze voor mensen die vooral avontuur zoeken. Maar wel een land voor mensen die rust, ruimte, betrouwbaarheid, goede voorzieningen en een nuchtere samenleving belangrijk vinden.
En eerlijk is eerlijk: dat klinkt voor veel Nederlanders helemaal niet verkeerd.
Is je interesse gewekt? In mijn boek Succesvol emigreren naar Denemarken vind je alles wat je moet weten wanneer je Denemarken serieus overweegt als nieuwe bestemming. Van wonen en werken tot zorg, onderwijs, belastingen, huizen kopen en de praktische stappen die je moet zetten voordat je de verhuiswagen richting het noorden stuurt.
Dit artikel is geschreven door Eric Jan van Dorp, auteur van onder meer de Succesvol emigreren-boekenreeks en oprichter van Grenzenloos.nl.
☕ Vind je deze en alle andere informatie op onze site waardevol? Steun Eric Jan en zijn team met een kleine donatie en help Grenzenloos gratis en onafhankelijk te houden. Zie: Samen houden we het gratis!
Grenzenloos werkt samen met diverse partners, waaronder Norsk.nl
