“Als het niks wordt, gaan we gewoon weer terug.” Het klinkt geruststellend. Je wilt emigreren, je hebt plannen en natuurlijk zijn er ook twijfels. Zal het bevallen? Kun je er je draai vinden? Hoe gaat het met werk, met de kinderen en met het contact met familie en vrienden? Gelukkig is er altijd nog Nederland. Mocht het tegenvallen, dan pak je je spullen en kom je terug.
En inderdaad, teruggaan kan. Je hoeft niet voor de rest van je leven in een ander land te blijven wonen omdat je ooit besloten hebt te emigreren. Je mag van gedachten veranderen. Omstandigheden kunnen anders uitpakken dan je had verwacht. Een land kan tijdens vakanties fantastisch bevallen en in het dagelijks leven toch minder goed bij je passen. Ook kunnen er persoonlijke redenen ontstaan waardoor terugkeer de verstandigste keuze is.
Alleen zou ik dat woordje ‘gewoon’ niet zo gemakkelijk gebruiken.
Want als je na één, twee of drie jaar terugkomt, staat je oude leven niet netjes op je te wachten. Je huis is waarschijnlijk van iemand anders. Je baan is vervuld. Je spullen staan in het buitenland en een deel van je spaargeld is opgegaan aan het vertrek en het opbouwen van je nieuwe bestaan. Terugkeren kan dan opnieuw een flinke onderneming worden.
Daar wil ik het over hebben. Over wat er achter die geruststellende zin schuilgaat. Zodat je vóór je vertrek goed nadenkt over de gevolgen, ook als je emigratie anders verloopt dan je hoopt.
Je oude woning staat niet op je te wachten
Je woning is daarbij misschien wel het duidelijkste voorbeeld. Als je Nederland verlaat, verkoop je je huis of zeg je de huur op. Dat is begrijpelijk. Je hebt het geld nodig voor je nieuwe leven, je wilt geen dubbele woonlasten of je kunt je woning eenvoudigweg niet aanhouden. Op het moment van vertrek voelt dat als een afgerond hoofdstuk.
Maar wanneer je besluit terug te keren, moet je opnieuw ergens wonen. Dat klinkt vanzelfsprekend, totdat je daadwerkelijk een woning gaat zoeken. Want je keert terug als woningzoekende. Ook als je hier tientallen jaren hebt gewoond en altijd keurig je huur of hypotheek hebt betaald.
Bij een sociale huurwoning kun je niet zomaar weer verder waar je gebleven was. Je kansen hangen onder meer af van de regio, je inschrijving, de manier waarop woningen worden toegewezen en de voorwaarden waaraan je moet voldoen. Wachttijden kunnen jaren bedragen. Sommige woningen worden verloot, maar ook daarop kun je je terugkeer niet bouwen. De Rijksoverheid legt uit hoe die wachttijden en toewijzingen verschillen.
Het is dus te stellig om te zeggen dat je na emigratie nooit meer een sociale huurwoning kunt krijgen. Maar ervan uitgaan dat er bij terugkomst wel snel eentje beschikbaar zal zijn, is evenmin verstandig. Zoek vóór je vertrek uit of je een bestaande inschrijving kunt behouden en aan welke voorwaarden dat is gebonden. Dat is een stuk prettiger dan achteraf ontdekken dat je iets had kunnen regelen.
Particulier huren kan flink tegenvallen
Op de particuliere huurmarkt kun je het natuurlijk ook proberen. Alleen is het aanbod beperkt en zijn de huren, zeker in de vrije sector en in gewilde plaatsen, hoog. De huurmonitor van Pararius over het tweede kwartaal van 2026 laat zien dat de vrije huurmarkt nog steeds erg krap is. Bovendien stellen verhuurders vaak inkomenseisen. Alleen kunnen aantonen dat je de eerste maanden huur uit je spaargeld kunt betalen, is daardoor niet altijd voldoende.
Misschien kom je uiteindelijk wel aan een huurwoning, maar tegen maandlasten die aanzienlijk hoger zijn dan je vóór je vertrek gewend was. Of je moet uitwijken naar een plaats waar je eigenlijk niet wilt wonen. Verder weg van familie, verder weg van werk en mogelijk ook verder weg van de school die je voor je kinderen op het oog had.
Opnieuw kopen, opnieuw kosten maken
Een woning kopen is een andere mogelijkheid. Zeker als je bij je vertrek overwaarde hebt meegenomen en daar nog een behoorlijk bedrag van over is. Maar ook dan stap je een andere markt binnen dan de markt die je verliet.
Huizenprijzen kunnen stijgen en dalen. Niemand kan je vertellen wat een geschikte woning precies kost op het moment dat jij eventueel terugkomt. Wel kun je te maken krijgen met een fors prijsverschil. Bestaande koopwoningen waren in 2025 bijvoorbeeld gemiddeld 8,6 procent duurder dan in 2024, blijkt uit cijfers van het CBS. Als jouw budget intussen kleiner is geworden, merk je zo’n stijging extra hard.
Dan zijn er nog de bijkomende aankoopkosten. Denk, afhankelijk van je situatie, aan overdrachtsbelasting, de notaris, taxatie en hypotheekadvies. Dat zijn bedragen die boven op de koopsom kunnen komen. De Rijksoverheid geeft een overzicht van deze kosten. Je hebt bij je vertrek misschien al kosten gemaakt om een woning te verkopen. Bij terugkomst begint een deel van die rekening opnieuw.
Vervolgens moet de financiering nog lukken. Daarbij wil ik wel een misverstand voorkomen: een paar jaar in het buitenland wonen betekent niet automatisch dat je in Nederland geen hypotheek meer kunt krijgen. Ook zonder vast contract bestaan er mogelijkheden. Een geldverstrekker kijkt naar je inkomen, de bestendigheid daarvan en je verdere financiële situatie. ABN AMRO beschrijft bijvoorbeeld verschillende mogelijkheden zonder vast dienstverband.
Maar als je terugkomt zonder baan, net voor jezelf bent begonnen of een inkomen hebt dat lastig te onderbouwen is, kan de financiering ingewikkelder worden. Misschien moet je eerst werken voordat je kunt kopen. Intussen moet je wel ergens wonen. Daardoor kunnen werk en huisvesting elkaar behoorlijk in de weg zitten.
Logeren bij familie lijkt dan een praktische tussenoplossing. En soms is het dat ook. Alleen is een paar weken logeren iets anders dan maandenlang met je gezin bij je ouders of schoonouders wonen. Iedereen levert privacy in. Je spullen staan in de opslag en je weet misschien nog niet wanneer je verder kunt. Ook goede onderlinge verhoudingen kunnen daardoor onder druk komen te staan.
De verhuizer moet twee keer betaald worden
Daar komt bij dat je voor die terugkeer opnieuw moet verhuizen. De verhuizer die je inboedel naar het buitenland heeft gebracht, komt die niet kosteloos ophalen omdat het anders is gelopen dan je had gehoopt. Je betaalt opnieuw voor vervoer, misschien voor opslag en mogelijk voor tijdelijk verblijf. Zelfs als je veel zelf doet, kosten brandstof, overnachtingen, een huurwagen en vrije dagen geld.
Bij je eerste vertrek had je die kosten waarschijnlijk ingecalculeerd. Ze hoorden bij het avontuur. Je deed het ergens voor. Bij de terugreis kunnen dezelfde uitgaven heel anders voelen, zeker als je financiële ruimte inmiddels kleiner is en je liever geld zou overhouden om in Nederland opnieuw te beginnen.
En dan hebben we het alleen nog maar over het verplaatsen van je spullen.
In het buitenland heb je waarschijnlijk ook geld uitgegeven om van je woning een thuis te maken. Een bank, bedden, gordijnen, vloerbedekking, verf, behang, lampen en misschien nieuwe apparatuur. Sommige dingen neem je mee terug. Andere passen niet in je volgende woning of zijn duurder om te vervoeren dan om opnieuw aan te schaffen.
Je kunt proberen ze te verkopen. Maar een koper op de tweedehandsmarkt heeft weinig boodschap aan wat jij ervoor hebt betaald. Zeker als je haast hebt, moet je vaak genoegen nemen met minder. Aanpassingen aan een woning kun je meestal al helemaal niet meenemen. Het behang blijft aan de muur en een speciaal gemaakte kast levert zelden vanzelf zijn aanschafprijs weer op.
Natuurlijk heb je die spullen gebruikt. Niet iedere euro die je hebt uitgegeven is daarmee weggegooid geld. Je hebt er gewoond en geleefd. Maar als je na korte tijd alweer vertrekt, kunnen de kosten per gewoond jaar flink tegenvallen. Juist doordat je opnieuw moet inrichten zodra je ergens anders begint.
Je buitenlandse huis moet ook nog verkocht worden
Wie in het buitenland een huis heeft gekocht, krijgt mogelijk met een nog grotere afweging te maken. Een woning kopen kan snel gaan. Een woning verkopen op het moment dat jij weg wilt, hoeft niet even snel te lukken. Dat hangt af van de plaatselijke markt, de vraagprijs, de staat van het huis en de belangstelling van kopers.
Misschien kun je rustig wachten op een goed bod. Maar als je in Nederland een baan hebt gevonden, de kinderen daar naar school moeten of je om persoonlijke redenen snel terug wilt, heb je die tijd mogelijk niet. Dan kan een lager bod ineens aantrekkelijker worden dan nog maanden doorgaan met dubbele lasten.
Een lagere verkoopprijs betekent overigens niet automatisch dat je verlies lijdt ten opzichte van je aankoopprijs. Misschien is je huis meer waard geworden. Maar voor een eerlijk overzicht moet je ook de aankoopkosten, verkoopkosten en eventuele verbouwingen meetellen. Het bedrag waarvoor een woning wordt verkocht, vertelt maar een deel van het verhaal.
Alle tegenvallers bij elkaar
Al die afzonderlijke posten kunnen bij elkaar een serieus bedrag vormen. Twee internationale verhuizingen, verlies op de inrichting, tijdelijke huisvesting, nieuwe aankoopkosten en een periode met minder inkomen. Geen enkele post hoeft op zichzelf onoverkomelijk te zijn. Samen kunnen ze wel een groot deel van je financiële reserve opslokken.
Daarom vind ik het verstandig om vóór vertrek twee begrotingen te maken. Eén voor de emigratie zoals je die voor ogen hebt. En één voor een terugkeer na bijvoorbeeld twee jaar. Waar woon je dan? Wat kost die woning? Hoeveel geld is er nog beschikbaar? Wat gebeurt er als één van jullie pas na een halfjaar werk vindt? Reken ook een minder gunstige uitkomst door.
Je oude baan krijg je er niet vanzelf bij
Over werk wordt soms net zo gemakkelijk gedacht als over wonen. Je kent Nederland, spreekt de taal en hebt hier eerder gewerkt. Dan moet er toch weer iets te vinden zijn?
Dat kan zeker. Buitenlandervaring kan waardevol zijn. Je hebt misschien een taal geleerd, andere manieren van werken leren kennen en laten zien dat je zelfstandig iets kunt opbouwen. Maar daarmee ligt er bij terugkomst nog geen arbeidscontract klaar.
Je voormalige werkgever heeft je vertrek opgevangen. Collega’s zijn doorgeschoven, functies zijn veranderd of het bedrijf heeft andere plannen gekregen. Misschien kun je terugkomen en misschien ook niet. Het is prettig als je daarover contact hebt gehouden, maar een goede verstandhouding is nog geen baangarantie.
Ook solliciteren kost tijd. Misschien vind je snel iets op je oude niveau. Misschien moet je tijdelijk genoegen nemen met minder uren, een lager salaris of werk dat minder goed bij je past. Als jullie met twee inkomens rekenden en voorlopig maar één inkomen hebben, werkt dat meteen door in de mogelijkheden om te huren of te kopen.
Probeer daarom, als terugkeer serieus in beeld komt, al vanuit het buitenland te onderzoeken wat er mogelijk is. Benader je netwerk, bekijk vacatures en maak afspraken. Een concrete toezegging geeft meer houvast dan het gevoel dat het in Nederland vast wel goed zal komen.
Met hangende pootjes terug?
Naast het praktische werk is er de sociale kant. Je bent vertrokken met plannen. Misschien heb je uitgebreid verteld waarom je elders wilde wonen en wat je in Nederland tegenstond. Wanneer je vervolgens terugkomt, kun je het gevoel krijgen dat je uitleg moet geven.
Er zal misschien iemand zijn die zegt dat hij het altijd al had zien aankomen. Of die vraagt of het avontuur dus toch is mislukt. Maar het kan ook zijn dat anderen vooral blij zijn dat je er weer bent, terwijl jijzelf het idee hebt dat je met hangende pootjes terugkomt.
Ik zou proberen je daardoor niet te veel van de wijs te laten brengen. Een besluit herzien kan verstandig zijn. Je weet na een paar jaar meer dan vóór je vertrek. Je hebt ervaren wat wel en niet bij je past. Je hoeft niet ongelukkig te blijven wonen om te bewijzen dat je oorspronkelijke keuze de juiste was.
Tegelijk kan terugkeer emotioneel best lastig zijn. Je neemt afscheid van een toekomstbeeld waarin je veel tijd, geld en vertrouwen hebt gestoken. Daar mag teleurstelling bij horen. Zeker als de één graag terug wil en de ander liever blijft. Dan moet je samen een beslissing nemen waarvan de gevolgen voor ieder gezinslid anders kunnen voelen.
Opnieuw wennen aan Nederland
Ook Nederland zelf kan minder vertrouwd aanvoelen dan je verwacht. Je komt terug met herinneringen aan hoe het was toen je vertrok. Maar het leven van de mensen hier is doorgegaan. Vrienden hebben andere gewoonten gekregen, familieleden zijn verhuisd en contacten hebben zich anders ontwikkeld.
Na een langer verblijf in het buitenland kan dat uitlopen op wat wel een omgekeerde cultuurschok wordt genoemd: opnieuw moeten wennen aan je eigen land. Je verstaat iedereen, kent de gebruiken en weet de weg, maar voelt je toch niet meteen thuis. Bovendien ben je zelf veranderd. Dingen die vroeger vanzelfsprekend waren, kunnen je nu opvallen of irriteren. Dat opnieuw aanpassen aan de eigen cultuur kan onderdeel zijn van terugkeer.
Na één of twee jaar zal de afstand tot je oude leven vaak kleiner zijn dan na vijftien jaar. Toch bestaat er geen vaste termijn waaronder je nergens last van hebt. Hoe je terugkeer ervaart, hangt ook af van wat je hebt meegemaakt en van wat je achterlaat. Houd er rekening mee dat thuiskomen eveneens tijd kan kosten.
Kinderen moeten twee keer hun plek vinden
Voor kinderen verdient dat extra aandacht. Een emigratie kan hun veel brengen. Ze kunnen een andere taal leren, kennismaken met andere gewoonten en ervaren dat de wereld groter is dan de plaats waar ze geboren zijn. Dat kunnen waardevolle ervaringen zijn waarvan ze later nog plezier hebben.
Maar kinderen moeten ook afscheid nemen. Van hun school, vrienden, familie en vertrouwde omgeving. Ze moeten ergens opnieuw aansluiting vinden, soms terwijl ze de taal nog nauwelijks spreken. Als het na verloop van tijd beter gaat, kan een terugkeer betekenen dat ze opnieuw afscheid moeten nemen van iets wat net vertrouwd begint te worden.
Voor jou kan Nederland voelen als teruggaan naar huis. Voor je kind kan het betekenen dat het alweer weg moet uit zijn eigen leven. Zeker als het inmiddels vrienden heeft gemaakt en zich thuis voelt op school. De woorden ‘we gaan terug’ hebben voor jullie dan misschien een heel verschillende betekenis.
Ook de aansluiting op het onderwijs verdient aandacht. Bespreek vooraf met een mogelijke school wat je kind heeft gedaan, waar het staat en wat het nodig heeft. Ga er niet vanzelfsprekend van uit dat alles zonder overgang op elkaar aansluit. En geef je kind ruimte om verdrietig te zijn over het vertrek, ook als jij vooral opgelucht bent.
Dat betekent niet dat je vanwege de kinderen koste wat kost moet blijven. Er kunnen heel goede redenen zijn om terug te keren. Wel vind ik dat je twee verhuizingen in korte tijd niet moet onderschatten. Kinderen kunnen zich aanpassen, maar ze hebben daarbij aandacht, rust en begeleiding nodig.
Denk vóór vertrek ook over terugkeer na
Wat kun je met al die mogelijke tegenvallers? Vooral zorgen dat je emigratie meer is dan een aantrekkelijk idee met een ontsnappingsmogelijkheid erachter.
Onderzoek hoe het dagelijks leven eruitziet. Verblijf er ook buiten het vakantieseizoen. Leer de taal. Zoek uit hoe werk, onderwijs en voorzieningen aansluiten op jullie behoeften. Praat met mensen die er al langer wonen en luister ook wanneer hun ervaringen minder prettig zijn. Vraag door op de dingen waarvan je hoopt dat ze vanzelf goedkomen.
Bespreek met je partner wat jullie verwachten en wat voor ieder van jullie zwaar weegt. Hoeveel onzekerheid kunnen jullie verdragen? Hoe gaan jullie om met minder inkomen of eenzaamheid? Wanneer is iets een aanloopprobleem dat tijd nodig heeft, en wanneer blijkt dat het leven daar niet bij jullie past? Je hoeft daar vooraf geen waterdicht antwoord op te hebben, maar het gesprek is belangrijk.
Houd waar mogelijk financiële ruimte achter de hand. Geld dat nodig is voor een eventuele terugkeer kun je niet tegelijkertijd uitgeven aan een verbouwing of een nieuwe auto. En onderzoek welke keuzes je in het begin wat ruimte geven. Eerst huren kan bijvoorbeeld helpen om een omgeving beter te leren kennen voordat je koopt. Wat verstandig is, hangt van jullie situatie af.
Een goede voorbereiding garandeert geen geslaagde emigratie. Ook zorgvuldig gemaakte plannen kunnen anders uitpakken. En soms is teruggaan eenvoudigweg de beste beslissing. Blijf dan ook niet alleen omdat je al zoveel geld hebt uitgegeven of omdat je bang bent voor wat anderen ervan vinden.
Maar neem de mogelijkheid van terugkeer vanaf het begin serieus. Denk na over de woning die je achterlaat, het werk dat je opzegt, de kosten die je maakt en de veranderingen die je van je kinderen vraagt. Dan weet je beter welke stap je zet en wat je nodig hebt als het anders loopt.
“Als het niks wordt, gaan we gewoon weer terug.” Natuurlijk kan dat. Alleen zou ik vóór vertrek wel willen weten waar we dan gaan wonen, waarvan we gaan leven en hoeveel er nodig is om opnieuw te beginnen. Dat gesprek kun je beter aan je eigen keukentafel voeren, terwijl je nog alle mogelijkheden hebt.
☕ Vind je deze en alle andere informatie op onze site waardevol? Steun mijn team en mij met een kleine donatie en help op die manier Grenzenloos gratis en onafhankelijk te houden. Zie: Samen houden we het gratis!
