Stand van zaken: juni 2026. Belastingverdragen worden regelmatig vernieuwd, dus controleer vóór je vertrek altijd de actuele situatie voor jouw land en jouw persoonlijke situatie.
Als je emigreert, houdt je Nederlandse inkomen meestal niet ineens op. Je AOW komt nog steeds uit Nederland en ook je pensioen wordt vaak gewoon uitgekeerd door een Nederlands pensioenfonds of een Nederlandse verzekeraar. De vraag is dan: wie mag daar belasting over heffen? Nederland, omdat het geld uit Nederland komt, of je nieuwe woonland, omdat je daar inmiddels woont?
Dat is een vraag die ik vaak tegenkom bij mensen die plannen maken om naar het buitenland te vertrekken. En eerlijk is eerlijk: het antwoord is minder eenvoudig dan veel mensen hopen. Het verschilt per land en het hangt ook nog eens af van het soort inkomen dat je ontvangt. Een AOW-uitkering wordt in belastingverdragen niet altijd hetzelfde behandeld als een aanvullend pensioen. En een pensioen dat je hebt opgebouwd bij de overheid valt vaak weer onder een aparte regel.
Wie met pensioen naar het buitenland vertrekt, moet dus niet alleen kijken naar het land waar de zon schijnt, de huizen betaalbaar zijn of het leven prettiger voelt. Je moet ook weten wat er fiscaal met je inkomen gebeurt, want dat kan per jaar duizenden euro’s schelen.
Eerst even de basis
Voor de belasting is pensioen niet zomaar pensioen. Je hebt allereerst de AOW, het staatspensioen dat je opbouwt doordat je in Nederland hebt gewoond of gewerkt. Juridisch wordt de AOW in belastingverdragen vaak gezien als een socialezekerheidsuitkering en dat maakt uit voor de vraag welk land mag heffen.
Daarnaast is er het aanvullende pensioen dat je via een gewone baan hebt opgebouwd bij een pensioenfonds of verzekeraar. Fiscalisten noemen dit meestal particulier pensioen. Ook lijfrentes vallen vaak in deze categorie, al moet je daarbij altijd goed kijken naar de precieze voorwaarden en naar het belastingverdrag met je nieuwe woonland.
Dan is er nog het overheidspensioen. Dat is pensioen dat je hebt opgebouwd als ambtenaar of in een andere overheidsfunctie. In Nederland loopt dat vaak via het ABP, al geef ik daar meteen een waarschuwing bij. Niet ieder ABP-pensioen is automatisch een overheidspensioen. Het ABP voert ook pensioenen uit voor mensen die hebben gewerkt bij geprivatiseerde of privaatrechtelijke organisaties. Eén ABP-pensioen kan daardoor fiscaal worden gesplitst. Het deel dat echt uit een overheidsfunctie komt, blijft meestal in Nederland belast. Het deel dat voortkomt uit een gewone privaatrechtelijke baan kan onder de regels voor particulier pensioen vallen.
Nederland heeft met de meeste populaire emigratielanden een belastingverdrag gesloten. In zo’n verdrag staat welk land belasting mag heffen over welk soort inkomen. Uiteindelijk is het niet de bedoeling dat je dubbel belasting betaalt over hetzelfde inkomen, maar de vraag waar je betaalt, kan wel veel uitmaken.
De grote lijn: Nederland wil steeds vaker zelf heffen
Bij oudere belastingverdragen is de hoofdregel vaak dat het woonland belasting heft over AOW en aanvullend pensioen. Dat zie je bijvoorbeeld nog bij landen als Spanje, Frankrijk, Griekenland en Italië. Wie daar fiscaal inwoner wordt, betaalt in veel gevallen dus belasting in het nieuwe woonland en niet meer in Nederland, tenminste als het gaat om AOW en gewoon aanvullend pensioen.
Bij nieuwe of vernieuwde verdragen zie je juist een andere beweging. Nederland probeert steeds vaker het heffingsrecht naar zich toe te trekken. De gedachte daarachter is dat de pensioenopbouw in Nederland jarenlang fiscaal is gefaciliteerd. Je betaalde tijdens je werkzame leven meestal geen belasting over het geld dat in je pensioen werd gestopt. Nederland vindt het daarom niet onlogisch dat het later ook belasting mag heffen over de uitkering.
In verdragen met onder meer Duitsland, Noorwegen en België zie je die ontwikkeling al terug, soms met een drempelbedrag. Ook met landen als Spanje en Zweden wordt of werd gesproken over nieuwe verdragen. Ik zou daarom nooit adviseren om een emigratieplan volledig te bouwen op een gunstige fiscale regeling. Een belastingvoordeel kan mooi meegenomen zijn, maar het is zelden iets waarop je de rest van je leven blind kunt vertrouwen.
België
België lijkt op het eerste gezicht eenvoudig, maar is dat in de praktijk juist niet. De hoofdregel is dat België als woonland belasting heft over je AOW en je aanvullende pensioen. Toch is er een belangrijke uitzondering. Komt het totaal van je Nederlandse pensioenen en lijfrentes boven € 25.000 per jaar uit en belast België die inkomsten niet tegen het normale progressieve tarief, dan mag Nederland alsnog heffen.
Over die drempel en de toepassing daarvan is jarenlang geprocedeerd. In 2023 hebben Nederland en België een nieuw belastingverdrag ondertekend, waarin deze systematiek grotendeels wordt voortgezet. België is daardoor fiscaal gezien een van de ingewikkeldere emigratielanden. Juist omdat het zo dichtbij voelt, wordt dat nog weleens onderschat. Wie met Nederlands pensioen naar België verhuist, doet er verstandig aan persoonlijk advies in te winnen voordat de verhuiswagen voor de deur staat.
Duitsland
Duitsland werkt met een duidelijke drempel. Blijft het totaal van je Nederlandse AOW, pensioenen en lijfrentes onder € 15.000 per jaar, dan heft Duitsland belasting. Kom je boven dat bedrag uit, dan mag Nederland belasting heffen over het geheel.
In de praktijk zit je met AOW en een gemiddeld aanvullend pensioen al vrij snel boven die grens. Voor veel Nederlandse gepensioneerden in Duitsland betekent dit dus dat Nederland gewoon belasting blijft heffen. Duitsland kan nog steeds belangrijk zijn voor andere fiscale zaken, maar voor de belasting over je Nederlandse pensioeninkomen is de Nederlandse positie in veel gevallen leidend.
Frankrijk
Frankrijk valt nog onder een ouder verdrag. Dat is voor veel gepensioneerde emigranten gunstig, want de hoofdregel is dat Frankrijk belasting heft over zowel je AOW als je aanvullende pensioen. Nederland houdt dan, na een vrijstellingsverklaring, geen loonheffing meer in.
Dat betekent niet automatisch dat Frankrijk altijd goedkoop is. Je moet kijken naar het Franse belastingstelsel, je gezinssituatie, eventuele andere inkomsten en de manier waarop Frankrijk met aftrekposten en schijven werkt. Toch is de basisregel helder: bij AOW en particulier pensioen ligt het heffingsrecht in beginsel bij Frankrijk. Houd er wel rekening mee dat ook met Frankrijk op enig moment een nieuw verdrag kan worden besproken. Wat vandaag gunstig is, hoeft dus niet voor altijd ongewijzigd te blijven.
Griekenland
Ook in Griekenland geldt dat het woonland belasting heft over je AOW en je aanvullende pensioen. Dat maakt Griekenland voor sommige gepensioneerden interessant, zeker omdat het land een speciale regeling kent voor nieuwe buitenlandse gepensioneerden. Onder voorwaarden kun je vijftien jaar lang een vlaktaks van 7% betalen over buitenlands pensioeninkomen.
Dat klinkt aantrekkelijk, en voor sommige mensen is het dat ook. Maar er zit een duidelijke beperking aan. Heb je vooral een overheidspensioen, bijvoorbeeld een ABP-pensioen dat is opgebouwd in een echte overheidsfunctie, dan heb je weinig aan die Griekse regeling. Dat pensioen blijft namelijk in Nederland belast. De 7%-regeling is dus vooral interessant voor mensen met AOW en aanvullend particulier pensioen, niet voor iedereen die ooit een ABP-brief op de mat heeft gekregen.
Hongarije
Hongarije heeft onder het huidige, oudere belastingverdrag een gemengde regeling. De AOW wordt in Nederland belast, maar het aanvullende pensioen uit een gewone baan wordt in Hongarije belast. Dat is bijzonder, omdat Hongarije pensioenen feitelijk niet belast. Een aanvullend particulier pensioen kan daardoor in de praktijk bruto worden ontvangen.
Dat klinkt natuurlijk erg aantrekkelijk, en ik begrijp goed dat mensen daar even rechtop van gaan zitten. Maar juist daarom moet je hier niet te lichtzinnig mee omgaan. Nederland kijkt kritisch naar verdragen waarbij pensioeninkomen in het buitenland nauwelijks of niet wordt belast. Het ligt dus voor de hand dat dit verdrag op enig moment wordt herzien. Wie naar Hongarije wil emigreren omdat het land prettig, rustig, betaalbaar of vertrouwd voelt, kan dit fiscale voordeel mooi meenemen. Maar wie alleen vanwege dit belastingvoordeel vertrekt, bouwt zijn plan op een wankele plank.
Italië
In Italië geldt bij AOW en aanvullend pensioen in beginsel woonlandheffing. Italië mag dus belasting heffen over je Nederlandse AOW en je particuliere pensioen. Voor veel mensen is dat overzichtelijk, al moet je natuurlijk wel kijken naar de Italiaanse tarieven en naar je persoonlijke situatie.
Italië kent daarnaast een aantrekkelijke regeling voor mensen die zich vestigen in bepaalde kleinere gemeenten in Zuid-Italië. Onder voorwaarden kun je daar een vlaktaks van 7% betalen over buitenlands inkomen. Die regeling lijkt op de Griekse regeling en kan voor gepensioneerden met een behoorlijk particulier pensioen interessant zijn. Ook hier geldt weer dat een overheidspensioen meestal buiten de boot valt, omdat Nederland daarover het heffingsrecht houdt.
Noorwegen
Noorwegen is eigenlijk het tegenovergestelde van Frankrijk. Sinds de verdragswijziging die in 2014 is ingegaan, mag Nederland belasting heffen over je AOW, je pensioenen en je lijfrentes. Je woont dus wel in Noorwegen, maar betaalt over je Nederlandse pensioeninkomen in veel gevallen gewoon Nederlandse belasting.
Voor mensen die al vóór de wijziging in Noorwegen woonden, gold overgangsrecht. Voor nieuwe emigranten is vooral belangrijk dat Noorwegen fiscaal niet het land is waar je met Nederlands pensioen ineens onder de Nederlandse heffing uitkomt. Dat hoeft emigratie naar Noorwegen niet minder aantrekkelijk te maken, maar het is wel iets wat je vooraf moet meenemen in je berekening.
Portugal
Portugal heeft jarenlang veel aandacht gekregen door het bekende NHR-regime, waarbij buitenlandse pensioenen voor nieuwkomers zeer gunstig konden worden behandeld. Dat regime is voor nieuwe gevallen sinds 2024 afgeschaft. Toch blijft Portugal fiscaal interessant om goed naar te kijken, juist omdat de regels niet in één zin zijn samen te vatten.
De hoofdregel is dat Portugal als woonland belasting heft over AOW en aanvullend pensioen. Nederland mag alleen heffen als aan drie voorwaarden tegelijk is voldaan. Kort gezegd moet de pensioenopbouw in Nederland fiscaal zijn gefaciliteerd, moet Portugal de uitkering niet tegen het normale tarief belasten en moet het totaal meer dan € 10.000 per jaar bedragen. Die uitzondering was vooral van belang in de periode waarin Portugal buitenlandse pensioenen vrijwel niet belastte.
Voor de AOW ligt het nog iets anders. De Hoge Raad heeft in 2020 beslist dat de AOW niet aan de eerste voorwaarde voldoet. Daardoor wordt de AOW van een inwoner van Portugal in elk geval in Portugal belast. Voor aanvullend pensioen moet je preciezer kijken naar de regels, maar het makkelijke verhaal dat Portugal altijd fiscaal paradijs is voor gepensioneerden, is inmiddels achterhaald.
Spanje
Spanje is voor Nederlandse emigranten een van de bekendste bestemmingen en het huidige belastingverdrag is nog altijd vrij eenvoudig. Het verdrag stamt uit 1971 en de hoofdregel is dat Spanje belasting heft over AOW en aanvullend pensioen. Nederland houdt, na vrijstelling, geen loonheffing meer in over deze inkomsten.
Maar juist bij Spanje is voorzichtigheid verstandig. Nederland en Spanje onderhandelen al geruime tijd over een nieuw verdrag en de Nederlandse inzet is een bronstaatheffing die lijkt op de regeling met Duitsland. Dat zou betekenen dat Nederland in veel meer gevallen zelf belasting mag heffen over Nederlandse pensioenen. Voor de vele Nederlandse gepensioneerden in Spanje kan dat de komende jaren een flinke verandering betekenen. Als Spanje je bestemming is, zou ik dit dossier dus actief blijven volgen en niet alleen afgaan op verhalen van mensen die jaren geleden zijn vertrokken.
Zweden
Onder het huidige verdrag worden AOW en aanvullend pensioen in de regel in Zweden belast. Dat betekent niet dat Zweden automatisch een fiscaal voordelige bestemming is, want de Zweedse tarieven zijn stevig. Wie naar Zweden emigreert, doet dat meestal niet om belasting te besparen, maar vanwege ruimte, natuur, rust, onderwijs, samenleving of levenskwaliteit.
Ook met Zweden zijn onderhandelingen over een nieuw belastingverdrag gestart. Daarbij ligt een bronstaatheffing op pensioenen op tafel. Dat past in de bredere beweging waarin Nederland vaker zelf belasting wil heffen over pensioenen die in Nederland zijn opgebouwd. Voor toekomstige emigranten naar Zweden is het dus verstandig om niet alleen naar de huidige regels te kijken, maar ook naar het risico dat de regels veranderen.
Vergeet de vrijstelling niet
Als het belastingverdrag bepaalt dat je nieuwe woonland mag heffen, gaat dat niet altijd vanzelf goed. De SVB en je pensioenfonds houden in eerste instantie vaak Nederlandse loonheffing in. Wil je voorkomen dat Nederland belasting blijft inhouden terwijl je eigenlijk in je woonland moet betalen, dan moet je zelf een vrijstellingsverklaring aanvragen bij de Belastingdienst, kantoor Buitenland in Heerlen.
Tot die vrijstelling is geregeld, kun je te maken krijgen met inhoudingen die je later weer moet terugvragen. Dat is niet het einde van de wereld, maar het is wel vervelend voor je maandelijkse inkomen. Zeker in het eerste jaar na emigratie, waarin je toch al genoeg aan je hoofd hebt, wil je dit soort verrassingen liever voorkomen.
De zorgbijdrage wordt vaak vergeten
Belasting is niet het enige bedrag dat van je Nederlandse pensioen kan worden ingehouden. Woon je in een EU-land of in Noorwegen en ontvang je AOW of pensioen uit Nederland, dan kun je recht hebben op zorg in je woonland ten laste van Nederland. Daarvoor betaal je een verdragsbijdrage aan het CAK. Die bijdrage wordt meestal ingehouden op je AOW of pensioen.
Ik merk dat veel emigranten uitgebreid kijken naar inkomstenbelasting, maar deze zorgbijdrage vergeten in hun berekening. Dat is onverstandig, want voor sommige gepensioneerden weegt deze bijdrage zwaarder dan de inkomstenbelasting zelf. Als je wilt weten of een land financieel aantrekkelijk is, moet je dus niet alleen vragen waar je belasting betaalt, maar ook wat er verder nog wordt ingehouden.
Kijk naar het totaalplaatje
Dat je woonland mag heffen, zegt nog niet hoeveel je daar uiteindelijk betaalt. Hongarije is in de praktijk heel anders dan Zweden. Frankrijk is niet hetzelfde als Portugal. En een Nederlandse heffing hoeft bij een lager pensioen niet altijd dramatisch te zijn, omdat je na emigratie meestal geen Nederlandse premies volksverzekeringen meer betaalt.
Daarom heeft het weinig zin om alleen naar één tarief of één gunstige regeling te kijken. Je moet je hele situatie laten doorrekenen. Hoe hoog is je AOW? Hoe hoog is je aanvullende pensioen? Is er sprake van een overheidspensioen? Heb je lijfrentes? Heb je nog inkomen uit werk, verhuur of vermogen? En hoe zit het met zorg, aftrekposten, partnerinkomen en lokale belastingen?
Pas als je dat geheel bekijkt, kun je eerlijk beoordelen of een land voor jou fiscaal aantrekkelijk is. Soms valt een zogenaamd duur land mee. Soms valt een zogenaamd goedkoop land tegen. En soms is de beste conclusie dat het fiscale voordeel mooi meegenomen is, maar niet de reden moet zijn om te emigreren.
Tot slot
De rode draad is duidelijk. Hoe ouder het belastingverdrag, hoe groter de kans dat je nieuwe woonland mag heffen over je AOW en particuliere pensioen. Maar juist die oudere verdragen staan steeds vaker ter discussie. Nederland wil in nieuwe verdragen vaker zelf belasting kunnen heffen over pensioenen die in Nederland zijn opgebouwd.
Mijn advies is daarom simpel: maak twee scenario’s. Eén scenario op basis van de huidige regels en één scenario waarin Nederland in de toekomst toch mag heffen. Als je emigratie alleen aantrekkelijk is zolang de meest gunstige fiscale regeling blijft bestaan, moet je nog eens goed nadenken. Als je plan ook overeind blijft zonder dat voordeel, sta je een stuk steviger.
Voor de meeste mensen blijft emigreren dan nog steeds aantrekkelijk. Niet omdat de belastingregels altijd ideaal zijn, maar omdat een goed gekozen emigratie over veel meer gaat dan geld alleen. Maar je moet wel weten waar je aan begint.
Let op: In dit artikel geef ik je algemene informatie en geen persoonlijk belastingadvies. Laat je situatie vóór vertrek doorrekenen door een adviseur die gespecialiseerd is in emigratie.
Dit artikel is geschreven door Eric Jan van Dorp, auteur van onder meer de Succesvol emigreren-boekenreeks en oprichter van Grenzenloos.nl.
☕ Vind je deze en alle andere informatie op onze site waardevol? Steun Eric Jan en zijn team met een kleine donatie en help Grenzenloos gratis en onafhankelijk te houden. Zie: Samen houden we het gratis!
Grenzenloos werkt samen met diverse partners, waaronder Norsk.nl
