Door Eric Jan van Dorp, emigratiespecialist
In Spanje heet kraken vaak okupación. En als het jou overkomt, voelt het alsof iemand zomaar je leven binnenloopt. Je tweede huis. Je appartement aan zee. Je woning in een dorp waar je net een nieuw bestaan wilde opbouwen. In één klap is het niet meer “van jou” in de praktijk. Toch is het beeld dat “krakers altijd winnen” te simpel. Er zijn duidelijke regels. En die regels zijn in 2025 aangescherpt, vooral rond snellere procedures.
Eerst dit: de twee situaties die alles bepalen
Spanje maakt juridisch een belangrijk verschil tussen een woning die echt bewoond wordt en een woning die leeg staat. Gaat het om jouw hoofdverblijf, of een woning die aantoonbaar als “woning” in gebruik is, dan valt het vaak onder allanamiento de morada (huisvredebreuk). Daar kan de politie sneller optreden als je er heel snel bij bent. Gaat het om een leegstaand huis, een vakantiewoning of een pand dat niet als bewoonde woning geldt, dan kom je eerder in het spoor van usurpación (wederrechtelijke inbezitneming). Dat is meestal trager en formeler. (Deze tweedeling wordt ook zo uitgelegd in Spaanse analyses en overzichten rond de hervorming.)
De grootste les blijft: reageer meteen
In de praktijk hoor je steeds dezelfde waarschuwing terug. De eerste uren zijn bepalend. Hoe sneller je melding doet en bewijs kunt laten zien, hoe groter de kans dat het nog als een “heterdaad” wordt behandeld. In veel informatie voor huiseigenaren wordt nog steeds gewerkt met die bekende 48 uur als richtpunt voor snelle actie.
Wat is er nieuw sinds 2025?
Sinds 3 april 2025 is een belangrijk deel van de hervorming in werking getreden via Ley Orgánica 1/2025. De kern. Bepaalde vormen van huisvredebreuk en bezetting kunnen sneller via een versnelde procedure worden afgehandeld, met als doel dat zaken veel eerder voor de rechter komen en sneller eindigen dan vroeger. In veel uitleg wordt gesproken over een mogelijke afhandeling rond vijftien dagen nadat de procedure draait, al blijft dat afhankelijk van omstandigheden en bewijs.
De Spaanse staatsuitgever BOE bevestigt ook dat deze wetswijziging ruimte maakt om allanamiento de morada via een snelle strafprocedure te behandelen als aan de voorwaarden wordt voldaan.
Wat je hieraan hebt als eigenaar. Minder eindeloze trajecten, mits je zaak “bewijsbaar” is en de bezetter(s) identificeerbaar zijn. Het blijft geen magische knop. Maar het is wél een duidelijke versnelling ten opzichte van het oude gevoel van jarenlang vastzitten.
Wat doe je als je vermoedt dat je woning bezet is?
Je wilt één ding: de juiste stappen zetten zonder jezelf in de problemen te werken.
Bel direct 112 of de lokale politie zodra je aanwijzingen hebt dat er iemand binnen zit. Wacht niet “tot morgen”.
Verzamel meteen bewijs dat jij de bewoner of eigenaar bent. Denk aan een kopie van je eigendomsakte of nota simple, inschrijving, sleutelbeheercontract, recente rekeningen, foto’s van persoonlijke spullen, en alles wat laat zien dat het jouw woning is en hoe die gebruikt wordt.
Ga niet zelf “regelen” met dreiging, geweld of het afsluiten van water en stroom. Dat kan tegen je werken en zelfs strafbaar worden.
En wees voorzichtig met partijen die beloven dat ze “het vandaag nog oplossen” buiten de wet om. In de media wordt juist beschreven dat er in Spanje een schaduwmarkt is ontstaan van ontruimteams en dat dit juridisch en maatschappelijk omstreden is.
Zo verklein je de kans dat je huis een doelwit wordt
Okupas kiezen zelden willekeurig. Ze kiezen leegstand. Ze kiezen stilte. Ze kiezen woningen waar niemand oplet.
Zorg dat je woning er bewoond uitziet. Licht op timers, iemand die post weghaalt, af en toe bezoek, en contact met buren.
Werk met een lokale beheerder als je er lang niet bent. Niet omdat het leuk is, maar omdat zichtbaarheid telt.
Een goed alarmsysteem met directe melding naar jou en snelle opvolging helpt vooral omdat je sneller weet wat er gebeurt. Dat is vaak het verschil tussen snel ingrijpen of een lang traject.
En wees echt terughoudend met sociale media. Foto’s met “heerlijk drie maanden weg” zijn soms een open uitnodiging.
Hoe groot is het probleem nou echt?
Het onderwerp is politiek en emotioneel geladen. Sommige bronnen benadrukken dat de publieke angst groter is dan de statistische omvang, terwijl tegelijk wordt erkend dat de impact per slachtoffer enorm kan zijn. Zo werd in 2023 gesproken over 15.289 aangiftes van bezetting, met een sterke concentratie in Catalonië.
Tegelijk noemen analyses ook dat bezetting als aandeel van de totale woningvoorraad beperkt kan zijn, terwijl het debat erover buitenproportioneel fel is.
Voor jou als eigenaar is dat eigenlijk bijzaak. Als het jouw woning is, is het altijd groot.
Tot slot
Het belangrijkste is simpel. Wacht niet. Documenteer alles. Speel het via de officiële route. En regel vooraf zichtbaarheid en toezicht, juist bij een tweede woning.
