Hongarije is een bijzonder land, met een al even bijzondere geschiedenis. In de 19e eeuw was hoofdstad Boedapest een stad met aanzien en allure: rijk, en cultureel een van de centra van Europa. Maar het land heeft ook een andere kant. Het hoorde bij de verliezers van beide wereldoorlogen, beleefde twee mislukte revoluties (1849 en 1956) en verloor in 1920 bijna 70% van zijn grondgebied. En dan is er nog die taal, die voor jou als buitenstaander volstrekt onverstaanbaar zal klinken. Al die lagen samen maken dat je in Hongarije anno 2026 een melancholie proeft die je nergens anders zo tegenkomt: uniek, en bitterzoet.
Het bruidspaar – Column
Het bruidspaar lag midden op het trottoir. Roerloos op de rug, omringd door scherven glas en aardewerk, stukken hout, plastic en ontelbare papiersnippers, alsof een complete inboedel hier tot ontploffing was gekomen. Maar ik wist wie verantwoordelijk was voor dit slagveld, want uit de wijk steeg het gegrom op van de gemeentetrucks.
Op de heenweg was ik, behendig de glasscherven ontwijkend, met een zekere onverschilligheid over het bruidspaar heengestapt. Maar de aanblik bleef hangen, en toen ik de terugweg insloeg nam ik me voor de pasgehuwden niet op die kille stoep achter te laten. Tenzij ze er dan niet meer lagen, natuurlijk. Dat viel niet uit te sluiten.
Maar nee, anderhalf uur nadat ik ze daar voor het eerst had zien liggen, lag het bruidspaar er nog exact hetzelfde bij. Ik boog me voorover om ze te bekijken. Beiden straalden puur geluk uit. Hij wat onwennig in het chique zwarte pak dat, gezien de lengte van de mouwen, één maatje te groot leek, zij zichtbaar trots op de mooiste jurk die ze ooit gedragen had. Ik schatte ze op een jaar of vierentwintig. Voorzichtig nam ik het stel op, ontdeed ze van het ergste stof, stopte ze in de zijzak van mijn korte cargobroek en vervolgde mijn weg naar huis, vastbesloten de huwelijksfoto thuis eens goed te bestuderen.
Eens per jaar mogen de inwoners van Boedapest alles wat ze kwijt willen voor hun huis op straat zetten. ‘Lomtalanítás’, Hongaars voor grofvuilophaling. De trottoirs liggen dan vol, een gratis rommelmarkt in de openlucht, waar iedereen mag graaien naar wat van zijn gading is. Een dag later, soms pas een paar dagen, komt de gemeente het ophalen, althans het grove werk. De kleine spullen blijven liggen en vervuilen soms nog dagenlang de straat. En tussen die restanten zit af en toe iets dat mijn aandacht trekt. Zoals deze foto.
De foto is op straat genomen. Het paar staat naast een rode Skoda die, getuige de slinger bloemen op de motorkap, hun bruidsauto is. Achter het stuur zit een jongeman, wellicht de chauffeur, misschien een getuige. Aan de overkant staat een Trabant stationwagen geparkeerd voor een kapperszaak.
Het kenteken van de bruidsauto verraadt Hongarije, en dat de foto van vóór 1990 is. Uit de verschoten geeloranje tint en de kleding leid ik af dat hij ergens in de jaren tachtig is genomen, misschien zelfs iets eerder.
Wie zijn ze? Wat is er van ze geworden? Zijn ze nog bij elkaar? Zijn ze überhaupt nog in leven? Ik zal het nooit weten, maar die dag was van hen. Dat chique pak, die mooie jurk, die stoere auto. Als de foto uit 1985 is en ze inderdaad vierentwintig waren, dan zijn ze nu vijfenzestig, slechts een handvol jaren ouder dan ik, en al eenenveertig jaar getrouwd, wellicht.
Zo’n losse foto heeft voor mij iets melancholisch, zeker hier in Hongarije, waar je die weemoed – anders dan in het op en top nuchtere Nederland – overal tegenkomt. In de zigeunermuziek in de restaurants, in de architectuur uit eeuwen van vervlogen rijkdom, in de Hongaarse literatuur, in de echo van mislukte revoluties en verloren oorlogen, en op de gezichten van de oudjes op de bankjes in de parken.
Ik hoop dat ze nog bij elkaar zijn, en dat ik op een dag door de stad loop en denk: hé, zijn dat niet…? Maar of ik ze ooit terugzie of niet, ze blijven bij mij. In het land dat ik onder andere om zijn melancholie ben gaan liefhebben.
Dit artikel is geschreven door Eric Jan van Dorp, auteur van onder meer de Succesvol emigreren-boekenreeks en oprichter van Grenzenloos.nl.
☕ Vind je deze en alle andere informatie op onze site waardevol? Steun Eric Jan en zijn team met een kleine donatie en help Grenzenloos gratis en onafhankelijk te houden. Zie: Samen houden we het gratis!
Grenzenloos werkt samen met diverse partners, waaronder Norsk.nl
