Wanneer ik met mensen praat die willen emigreren, hoor ik vaak twee soorten verhalen. Aan de buitenkant lijken ze soms op elkaar, maar vanbinnen zijn ze totaal verschillend. De één zegt: “Ik wil weg uit het drukke overbevolkte Nederland.” De ander zegt: “Ik wil naar een land waar ik meer ruimte, natuur en rust vind.” Dat lijkt misschien hetzelfde, maar dat is het niet. Het eerste verhaal gaat over vluchten. Het tweede over verlangen. En juist dat verschil bepaalt voor een groot deel of een emigratie kans van slagen heeft.
Frustratie is begrijpelijk, maar geen fundament
Natuurlijk begrijp ik heel goed dat veel mensen teleurgesteld zijn in Nederland. Er zijn genoeg zaken waar je je druk over kunt maken. De hoge kosten, de volle wegen, de regeldruk, het gebrek aan woningen, de manier waarop de overheid met burgers omgaat, de accijnzen, de belastingen, de bureaucratie.
Neem alleen al de brandstofprijzen. Je kunt je er terecht aan ergeren dat de Nederlandse overheid de accijns op benzine niet of nauwelijks wil verlagen, waardoor benzine in Nederland zo’n beetje tot de duurste van Europa behoort. Dat voelt voor veel mensen als het zoveelste voorbeeld van een overheid die vooral neemt en weinig meebeweegt.
Maar hoe begrijpelijk die frustratie ook is: frustratie is geen goede basis voor emigratie. Wie vertrekt omdat hij alleen maar boos is op Nederland, neemt die boosheid namelijk mee in de verhuiswagen. Je kunt de grens oversteken, maar je neemt jezelf altijd mee. Je verwachtingen, je ergernissen, je manier van kijken. En als je vooral bezig bent met alles wat je achterlaat, is de kans groot dat je in je nieuwe land vooral gaat zien wat daar óók niet klopt.
Het perfecte land bestaat niet
Want laten we eerlijk zijn: het perfecte land bestaat niet. Wie denkt dat alles in Portugal, Spanje, Griekenland, Zweden, Frankrijk of Hongarije beter geregeld is, komt vroeg of laat bedrogen uit. Ja, misschien is er meer ruimte. Misschien is het leven rustiger. Misschien schijnt de zon vaker, zijn de mensen vriendelijker of is de natuur indrukwekkender. Maar elk land heeft ook zijn eigen schaduwkanten.
Je kunt mopperen op de Nederlandse overheid omdat de benzine duur is of omdat regels soms onbegrijpelijk zijn. Maar wie in Griekenland of Portugal een vergunning moet aanvragen, een document nodig heeft of iets eenvoudigs met een gemeente moet regelen, ontdekt vaak al snel dat overheden elders bepaald niet ideaal zijn.
Sterker nog: op het gebied van bureaucratie ga je er na het verlaten van Nederland bijna altijd op achteruit. Dat klinkt misschien hard, maar veel emigranten zullen het herkennen. Nederland is niet perfect, maar veel dingen werken er wél. Vaak sneller dan we beseffen. Vaak overzichtelijker dan we waarderen. Pas wanneer je in een ander land woont, merk je soms hoeveel gemak je gewend was.
Vluchten of zoeken
Daarom geloof ik dat emigreren alleen echt kansrijk is wanneer je niet vertrekt vanuit afkeer, maar vanuit aantrekkingskracht. Niet omdat je iets wilt ontvluchten, maar omdat je iets wilt vinden.
Dat lijkt een klein verschil, maar in de praktijk is het enorm. Zeg je: “Ik wil weg uit de drukte van Nederland”, dan staat Nederland nog steeds centraal in je keuze. Je bent bezig met wat je niet meer wilt. Maar zeg je: “Ik verlang naar ruimte, stilte, bergen, bossen, zee of een eenvoudiger bestaan”, dan richt je je op wat je wél wilt. Dan ontstaat er een richting. Een doel. Een reden om door te zetten wanneer het lastig wordt. Want die moeilijke momenten komen er. Altijd.
Naar de zon, maar wel tussen Nederlanders
Op sociale media zie ik regelmatig berichten langskomen waarvan ik denk: dit is weer iemand die vooral weg wil. Iemand die vertrekt vanuit boosheid, onvrede of angst. Niet zozeer iemand die een nieuw avontuur zoekt, maar iemand die Nederland wil verlaten en tegelijkertijd zoveel mogelijk houvast uit Nederland wil meenemen.
Een voorbeeld daarvan zijn berichten in groepen over emigreren naar Zuid-Europa waarin mensen vragen of er Nederlandstaligen in de buurt wonen. Op zichzelf is daar natuurlijk niets mis mee. Het is begrijpelijk dat je, zeker in het begin, behoefte hebt aan informatie, praktische tips of een bekend aanspreekpunt. Emigreren is spannend en niemand hoeft alles alleen uit te zoeken.
Een voorbeeld dat ik deze week tegenkwam in een Facebookgroep.
Maar wanneer de eerste vraag is waar de andere Nederlanders zitten, zegt dat volgens mij ook iets. Waarom wil je naar Spanje als je vervolgens vooral tussen Nederlanders wilt wonen? Waarom kies je voor een ander land als je je nieuwe leven meteen weer wilt inrichten rond je oude wereld?
Als je naar Spanje gaat omdat je houdt van het Spaanse leven, het klimaat, de natuur, de dorpen, de mensen, het ritme of de cultuur, dan ligt het voor de hand dat je daar ook onderdeel van wilt worden. Dan wil je de taal leren. Dan wil je begrijpen hoe het dagelijks leven werkt. Dan wil je niet alleen wonen in Spanje, maar ook leven in Spanje.
Dat is iets anders dan neerstrijken in een Nederlandse bubbel, om daar vervolgens met elkaar te mopperen over hoe slecht Nederland is geworden.
De Nederlandse bubbel
Ik zeg niet dat je geen contact moet hebben met landgenoten. Integendeel. Andere Nederlanders kunnen je helpen met praktische zaken, met ervaringen, met waarschuwingen en soms ook gewoon met gezelligheid. Dat kan waardevol zijn.
Maar het wordt problematisch wanneer die Nederlandse kring je veilige schuilplaats wordt. Wanneer je vooral Nederlandse vrienden zoekt, Nederlandse aannemers, Nederlandse makelaars, Nederlandse cafés en Nederlandse buren. Dan ben je fysiek verhuisd, maar mentaal misschien niet. Dan woon je in Spanje, maar leef je nog steeds in Nederland.
En precies daar zie je vaak het verschil tussen vluchten en zoeken. Wie vlucht, zoekt veiligheid. Wie zoekt, staat open voor verandering. Wie vlucht, wil weg van ongemak. Wie zoekt, accepteert dat ongemak onderdeel is van een nieuw begin.
Emigreren vraagt nu eenmaal dat je iets loslaat. Niet alles, natuurlijk. Je hoeft je afkomst niet te verloochenen. Je hoeft niet ineens te doen alsof je geen Nederlander meer bent. Maar als je een nieuw leven wilt opbouwen in een ander land, moet je wel bereid zijn om dat land echt binnen te laten.
Integreren hoort bij emigreren
Integreren is meer dan de taal leren of je inschrijven bij de gemeente. Het is ook een houding. Het is accepteren dat dingen anders gaan. Dat mensen anders communiceren. Dat afspraken soms anders worden nagekomen. Dat het tempo anders ligt. Dat je niet alles meteen begrijpt. Juist daar begint het avontuur. Niet in het zoeken naar een kopie van Nederland onder de Spaanse of Griekse zon, maar in het ontdekken van een andere manier van leven. Dat kan soms frustrerend zijn. Soms zelfs vermoeiend. Maar het is ook precies waarom je emigreert.
Wie alleen maar weg wil uit Nederland, zal zich snel ergeren aan alles wat niet werkt. Wie bewust kiest voor een nieuw land, zal dezelfde problemen ook zien, maar ze anders plaatsen. Niet als bewijs dat het nieuwe land tegenvalt, maar als onderdeel van de keuze die je zelf hebt gemaakt en waar je je vooraf van bewust was.
Emigreren blijft ingewikkeld
Emigreren is prachtig, maar het is ook ingewikkeld. Je krijgt te maken met een andere taal, andere gewoontes, andere regels, andere vormen van communicatie. Dingen die in Nederland vanzelfsprekend waren, kosten ineens moeite. Een bankrekening openen, een huis kopen, internet regelen, een arts vinden, een bedrijf starten, een formulier invullen: het kan allemaal trager, onduidelijker en frustrerender zijn dan je had gehoopt.
Als je dan alleen maar bent vertrokken omdat je Nederland zat was, kan de teleurstelling hard aankomen. Want dan blijkt dat het nieuwe land geen paradijs is, maar gewoon een echt land. Met echte problemen. Met echte mensen. Met echte beperkingen.
Kies bewust voor wat je wél wilt
Een positieve instelling betekent niet dat je naïef moet zijn. Het betekent niet dat je Nederland moet idealiseren of dat je de problemen in je nieuwe land moet negeren. Integendeel. Juist wie positief emigreert, kijkt realistischer. Je weet dat er nadelen zijn, maar je kiest bewust voor het totaalplaatje. Je kiest voor een leven dat beter past bij wie je bent en wat je belangrijk vindt.
Daarom zou mijn advies altijd zijn: onderzoek niet alleen waar je weg van wilt, maar vooral waar je naartoe wilt.
Wil je rust, zoek rust. Wil je natuur, zoek natuur. Wil je avontuur, zoek avontuur. Maak dat dan je kompas. Maar vertrek niet alleen omdat je boos bent. Boosheid is brandstof, maar geen bestemming.
Een geslaagde emigratie begint niet bij de vraag: “Waar kan ik Nederland achter me laten?” Ze begint bij de vraag: “Waar kan ik een nieuw leven opbouwen dat past bij wat ik zoek?”
Dit artikel is geschreven door Eric Jan van Dorp, auteur van onder meer de Succesvol emigreren-boekenreeks en oprichter van Grenzenloos.nl.
☕ Vind je deze en alle andere informatie op onze site waardevol? Steun Eric Jan en zijn team met een kleine donatie en help Grenzenloos gratis en onafhankelijk te houden. Zie: Samen houden we het gratis!
Grenzenloos werkt samen met diverse partners, waaronder Norsk.nl
