Zweden is voor veel Nederlanders nog altijd een land dat tot de verbeelding spreekt. Je denkt aan ruimte, rust, bossen, meren en een samenleving die in veel opzichten goed georganiseerd is. Tegelijk hoor je de laatste jaren ook andere geluiden. Het land zou strenger zijn geworden, formeler, minder open dan vroeger. Daardoor ontstaat al snel de vraag of Zweden nog wel zit te wachten op mensen van buiten. En als je het dan toespitst op Nederlanders en andere EU-burgers, wordt het nog interessanter. Is daar eigenlijk nog wel vraag naar?
Het eerlijke antwoord op deze vraag is: ‘ja, maar niet op de manier waarop veel mensen het zich voorstellen.’
Zweden voert geen grote campagnes om Nederlanders te lokken. Je ziet geen gemeenten die met advertenties roepen dat je vooral naar hun streek moet komen. Toch betekent dat niet dat er geen behoefte is aan nieuwe inwoners of werknemers. Die behoefte is er wel degelijk, alleen is die in Zweden vooral gekoppeld aan werk, opleiding, ervaring en regio. Anders gezegd: Zweden zoekt geen Nederlanders als groep, maar wel mensen die iets meebrengen waar vraag naar is.
Dat is voor emigranten een belangrijk verschil, want het bepaalt voor een groot deel hoe jouw vertrek in de praktijk zal verlopen.
Je mag als EU-burger naar Zweden verhuizen, maar niet zonder voorwaarden
Als Nederlander heb je als EU-burger in beginsel het recht om naar Zweden te verhuizen, daar te wonen en er te werken. Je hebt geen werkvergunning nodig en ook geen klassieke verblijfsvergunning zoals iemand van buiten de Europese Unie. De Zweedse Migratiedienst is daar helder over. Wel moet je, als je langer dan drie maanden in Zweden wilt blijven, kunnen aantonen dat je daar verblijfsrecht hebt. Dat verblijfsrecht heb je bijvoorbeeld als je werkt, een eigen bedrijf hebt, studeert of over voldoende eigen middelen beschikt om jezelf te onderhouden. Na vijf jaar kun je in beginsel permanent verblijfsrecht opbouwen.
Voor veel mensen klinkt dat als een technisch detail, maar dat is het niet. Juist hier zit het verschil tussen een emigratie die soepel van start gaat en een emigratie die al snel stroef aanvoelt. In theorie mag je als EU-burger dus komen. In de praktijk moet je wel laten zien dat je in Zweden ook werkelijk een basis hebt. Het land is in die zin niet onvriendelijk, maar het verwacht wel dat je jouw zaken op orde hebt.
Zweden heeft wel degelijk behoefte aan extra mensen
Daarmee komen we bij de arbeidsmarkt. Want juist daar zit de vraag waar veel lezers uiteindelijk op uitkomen. Is er werk? Is er behoefte aan mensen van buiten? En is die behoefte groot genoeg om de stap naar Zweden realistisch te maken?
Het antwoord daarop is opnieuw genuanceerd, maar zeker niet negatief. Zweden heeft wel degelijk personeel nodig. Dat geldt niet overal in gelijke mate en ook niet voor elk beroep, maar officiële instanties maken duidelijk dat er in delen van het land serieuze behoefte is aan extra arbeidskrachten. Arbetsförmedlingen, de Zweedse publieke arbeidsbemiddelingsdienst, benadrukt dat de arbeidsmarkt steeds internationaler wordt en dat samenwerking binnen Europa nodig is om tekorten op te vangen. Dat is op zichzelf al veelzeggend. Zweden kijkt dus nadrukkelijk ook over de grens wanneer het gaat om personeel en vakmensen.
Vooral in Noord-Zweden liggen op dit moment kansen
Het meest interessant wordt het als je kijkt naar Noord-Zweden. Daar speelt op dit moment meer dan alleen een algemeen tekort aan personeel. In de provincies Västerbotten en Norrbotten is volgens Arbetsförmedlingen veel vraag naar geschoolde Europese arbeidskrachten. De beroepen die daarbij worden genoemd lopen breed uiteen. Het gaat onder meer om elektriciens, monteurs, operators, technici, ingenieurs, IT-specialisten, zorgmedewerkers, assistent-verpleegkundigen, leraren, chauffeurs en mensen in horeca en dienstverlening. Dat is geen vaag politiek verhaal, maar informatie van een officiële Zweedse instantie die expliciet benoemt dat juist Europese werknemers daar kansen hebben.
Voor Nederlanders en andere EU-burgers is dat belangrijk om te weten. Niet omdat Zweden daarmee ineens een soort open uitnodiging verstuurt, maar omdat je hier wel ziet waar de echte mogelijkheden liggen. Wie alleen naar Stockholm of Göteborg kijkt, krijgt een minder volledig beeld van het land. Juist buiten de bekendste steden zijn er regio’s waar de behoefte aan mensen concreter is.
Dat betekent niet dat Noord-Zweden voor iedereen automatisch de beste keuze is. Integendeel. Het leven daar is anders dan in de grote steden in het zuiden. De afstanden zijn groter, de winters zijn lang en donker en je moet er vaak meer moeite doen om een nieuw sociaal leven op te bouwen. Toch kan juist dat deel van Zweden voor emigranten met het juiste profiel veel toegankelijker blijken dan de plaatsen die in reisgidsen en televisieprogramma’s steeds opnieuw voorbijkomen.
In de grote steden ligt het vaak lastiger
Wie zich vooral op Stockholm, Göteborg of Malmö richt, merkt meestal iets anders. Die steden zijn internationaler, bekender en voor veel Nederlanders aantrekkelijker om mee te beginnen. Je hebt er vaak sneller het gevoel dat je je als buitenlander kunt redden. Tegelijk is daar de concurrentie ook groter. De woningmarkt is er lastig, de kosten liggen hoger en werkgevers hebben meer keuze.
EURES, het Europese netwerk voor arbeidsmobiliteit, wijst er in zijn informatie over Zweden op dat je als werkzoekende actief en zelfstandig moet zoeken en dat vacatures vooral online worden aangeboden. Dat lijkt misschien vanzelfsprekend, maar het onderstreept wel hoe de Zweedse praktijk werkt. Je moet zelf initiatief nemen. Niemand gaat je aan de hand meenemen.
De vraag is niet of Zweden Nederlanders zoekt, maar of jij iets meebrengt
Daarmee komen we bij de kern van het verhaal. Ja, er is in Zweden vraag naar EU-burgers. Alleen moet je die vraag niet verkeerd interpreteren. Het is geen algemene vraag naar mensen die wel eens in Zweden zouden willen wonen. Het is een vraag naar mensen die iets kunnen en bereid zijn zich op een realistische manier in het land te vestigen.
Voor iemand met een bruikbaar beroep, een redelijk plan en de bereidheid om ook buiten de populairste steden te kijken, liggen er nog altijd kansen. Voor iemand die vooral afgaat op het romantische beeld van Zweden en denkt dat de rest zichzelf vanzelf wel oplost, kan het land juist formeler en lastiger aanvoelen dan verwacht.
Dat sluit ook aan bij de Europese regels zelf. Als EU-burger heb je het recht om in een ander EU-land te wonen en te werken, maar dat recht is in de praktijk wel verbonden aan werk, studie, ondernemerschap of voldoende bestaansmiddelen. De Europese Unie presenteert dat ook zo op de website Your Europe, waar je als burger kunt nalezen welke rechten en voorwaarden gelden bij een verhuizing naar een ander EU-land.
Waar je betrouwbare informatie vindt
Wie serieus over Zweden nadenkt, doet er goed aan om zich vooraf goed te verdiepen in de regio’s, de arbeidsmarkt en de voorwaarden voor verblijf. Officiële informatie vind je bij de Zweedse Migratiedienst, bij Arbetsförmedlingen, bij EURES en via de Europese website Your Europe.
Een goede voorbereiding maakt het verschil
De conclusie is eigenlijk vrij helder. Zweden is niet dicht, maar het is ook niet vrijblijvend. Het land staat zeker open voor EU-burgers, alleen vooral voor mensen die weten waarom ze komen en wat ze daar willen gaan doen. Dat klinkt minder romantisch dan het oude beeld van vertrekken naar een huisje tussen de dennen, maar het is uiteindelijk veel eerlijker en ook veel nuttiger.
En wie daarnaast behoefte heeft aan een praktische gids in gewoon Nederlands, met uitleg over de echte emigratiepraktijk, kan natuurlijk ook terecht bij mijn boek Succesvol emigreren naar Zweden. Want uiteindelijk begint een geslaagde emigratie niet met dromen over Zweden, maar met goed begrijpen hoe het land werkelijk in elkaar zit.
Dit artikel is geschreven door Eric Jan van Dorp, auteur van onder meer de Succesvol emigreren-boekenreeks en oprichter van Grenzenloos.nl.
☕ Vind je deze en alle andere informatie op onze site waardevol? Steun Eric Jan en zijn team met een kleine donatie en help Grenzenloos gratis en onafhankelijk te houden. Zie: Samen houden we het gratis!
Grenzenloos werkt samen met diverse partners, waaronder Norsk.nl
