Hongarije is een land dat diep geworteld is in zijn tradities, en nergens komt dat mooier tot uiting dan tijdens Pasen. Voor Hongaren is het paasweekend niet zomaar een vrije dag — het is een viering van geloof, cultuur en eeuwenoude gewoonten die van generatie op generatie worden doorgegeven. En wie denkt dat Pasen alleen draait om chocolade-eieren, heeft het natgooien op tweede paasdag nog niet meegemaakt.
Paaseieren als kunstvorm
Een van de oudste en mooiste tradities in Hongarije is het versieren van eieren. Dit is geen kwestie van een eitje even in een bekertje verf dompelen, het is een ambacht. Hongaarse vrouwen en meisjes besteden uren aan het aanbrengen van ingewikkelde patronen, met behulp van natuurlijke kleurstoffen en de zogeheten wax-resist-techniek, waarbij gesmolten was wordt gebruikt om delen van het ei af te dekken voordat het wordt geverfd. De resultaten zijn kleine meesterwerken die soms te mooi zijn om aan te raken, laat staan op te eten.
Ham op tafel
De Hongaarse paasbrunch heeft een vaste ster: ham. Maar dan wel ham zoals die hoort te smaken, gekocht bij een lokale boer of op een van de levendige paasmarkten die her en der in het land worden gehouden. De ham wordt geserveerd met gekookte eieren en vers brood, en vormt samen met een glaasje palinka het perfecte begin van een feestelijke paasmorgen. Eenvoudig, maar onweerstaanbaar.
Processies en gebed
Pasen is in de eerste plaats een religieus feest, en dat wordt in Hongarije serieus genomen. Op Goede Vrijdag en Paaszondag trekken processies door de straten van steden en dorpen. Mensen lopen in traditionele kleding, zingen liederen en herdenken het lijden en de opstanding van Christus. Het zijn indrukwekkende momenten van gemeenschap en geloof, die je ook als buitenstaander niet onbewogen laten.
Versierde cadeautjes en de paaszoektocht
Kinderen hoeven in Hongarije ook niet teleurgesteld te zijn. Net als elders in Europa verstopt men kleine cadeautjes en versierde eieren in de tuin of door het huis, zodat de kleintjes op zoek kunnen gaan. Chocolade, gekleurd suikergoed en handgemaakte eieren wisselen van eigenaar en de lach op de gezichten van de kinderen maakt al het versieren en verstoppen dubbel en dwars de moeite waard.
Traditionele gerechten om van te watertanden
Naast ham en eieren staat de Hongaarse paastafel vol met zoete verleidingen. Vers gebak, rijkelijk gevulde cakes en zoete broodjes vullen de schalen. Maar het meest bijzondere gerecht is misschien wel de túrós csusza: een hartelijk pastagerecht met zachte kwark en zure room, afgewerkt met krokante spekjes. Het is comfortfood op zijn Hongaars, en precies het soort maaltijd dat je bij een feestelijke familiegathering wilt aantreffen.
Water maandag: de meest onverwachte traditie
Dan is er de traditie waar Hongarije echt mee opvalt: Vízbevető Hétfő, oftewel Water maandag, de maandag na Pasen. Op deze dag worden vrouwen door mannen natgegooid met water, of tegenwoordig vaker: overgoten met parfum of eau de cologne. De traditie gaat terug tot de achttiende eeuw en symboliseert reiniging en vruchtbaarheid. Oorspronkelijk werden vrouwen naar de waterput geleid en met emmers water overgoten. Anno nu is het iets meer gesublimeerd, maar de charme, en het hilarische effect, zijn gebleven. Vrouwen ontvangen ter compensatie snoep of kleine cadeautjes van hun bespatten bewonderaars.
Pasen in Hongarije is kortom veel meer dan een religieuze herdenking. Het is een kleurrijk tapijt van eeuwenoude gebruiken, culinaire tradities en sociale rituelen die het land als geen ander kenmerken. Wie Hongarije wil leren kennen, doet er goed aan het paasweekend mee te vieren — al is het maar om te zien of je droog de maandag doorkomt.
Tekst: Eric Jan van Dorp
Foto: Adobe Stock
