Remote werken heeft voor veel Nederlanders de drempel om te emigreren aanzienlijk verlaagd. Wie eerder gebonden was aan een kantoor in Utrecht of Den Haag, kan zijn werk tegenwoordig vanuit Sevilla, Lissabon of Boedapest doen. De vraag hoe je in het buitenland je inkomen verdient, die jarenlang een van de grootste obstakels was voor potentiële emigranten, heeft voor een grote groep mensen een concreet antwoord gekregen. Maar dan moet je wel precies weten waar je het over hebt. Want remote werken en het leven als digital nomad zijn twee totaal verschillende dingen, en die verwarring leidt regelmatig tot verkeerde keuzes.
Remote werken is niet hetzelfde als digital nomad
Het begrip “digital nomad” heeft de afgelopen jaren veel aandacht gekregen, en niet altijd terecht. Een digital nomad is iemand die geen vaste woonplaats heeft en van land naar land trekt terwijl hij of zij online werkt. Bali vandaag, Lissabon volgende maand, Medellin daarna. Het is een levensstijl die vrijheid centraal stelt, maar die ook betekent dat iemand zich nergens definitief vestigt, nergens uitschrijft om zich elders in te schrijven, en juridisch in een grijze zone leeft die op het gebied van belastingen, zorgverzekering en sociale zekerheid behoorlijk ingewikkeld kan worden.
Remote werken als emigrant is wezenlijk anders. Je schrijft je uit in Nederland, je schrijft je in op een vast adres in het buitenland, en je verplaatst je leven definitief naar dat nieuwe land. Het verschil met vroegere emigranten is dat je je inkomen niet hoeft achter te laten. Je neemt het mee. Je werkt nog steeds voor dezelfde Nederlandse werkgever of je behoudt je Nederlandse klanten als zzp’er, maar je doet dat voortaan vanuit je nieuwe woonland.
Dat klinkt eenvoudig, en voor de dagelijkse praktijk van het werk is het dat ook. Maar de administratieve en fiscale gevolgen van die keuze vragen om een grondige voorbereiding.
Hoe groot is de groep die dit kan?
De omvang van de groep Nederlanders voor wie remote werken realistisch is, is de afgelopen jaren sterk gegroeid. In 2025 maakte 80 procent van de Nederlandse bedrijven het mogelijk om op afstand te werken, en had ruim 60 procent van alle werknemers de mogelijkheid om daar in de praktijk gebruik van te maken. Dat zijn geen marginale getallen.
De coronapandemie zorgde voor een aardverschuiving in opvattingen over en de praktijk van flexibele vormen van werk. Werken vanuit huis bleek met behulp van videobellen ineens niet meer afhankelijk van fysieke aanwezigheid. Die verschuiving is niet tijdelijk gebleken. Thuiswerken is geen tijdelijke erfenis van corona, maar een structureel onderdeel van hoe we werken.
Nederland neemt daarbij een koppositie in onder de EU-lidstaten. In 2022 werkte een meerderheid van de werkenden in Nederland in meer of mindere mate thuis. Vooral in de overheid, financiële sector en dienstensector zijn de thuiswerkpercentages hoog. In deze sectoren werkt circa de helft van de werknemers meerdere dagen per week vanuit huis. Dat zijn precies de sectoren waar ook banen zitten die zich lenen voor werken vanuit het buitenland.
Scenario 1: in loondienst bij een Nederlandse werkgever
Voor werknemers die in loondienst zijn bij een Nederlands bedrijf, is remote werken vanuit het buitenland mogelijk, maar het vraagt om expliciete toestemming van de werkgever. Dat is niet alleen een praktische kwestie. Er spelen juridische en fiscale belangen van de werkgever mee die je niet kunt negeren.
Het kernprobleem heet “vaste inrichting”. Als jij als medewerker structureel vanuit Spanje voor een Nederlands bedrijf werkt, kan de Spaanse belastingdienst dat bedrijf aanmerken als een onderneming die in Spanje economische activiteiten verricht. Dat zou betekenen dat je werkgever in Spanje belastingplichtig wordt, ook al heeft het bedrijf daar geen kantoor en geen andere aanwezigheid. Werkgevers kunnen te maken krijgen met vaste-inrichting-risico’s in het buitenland als hun personeel daar structureel werkt. Dit is een reële reden waarom sommige werkgevers terughoudend zijn, ook als het werk zelf prima op afstand kan.
Dat betekent niet dat het onmogelijk is. Veel werkgevers accepteren remote werken vanuit het buitenland, zeker binnen de EU, mits de afspraken helder zijn en de risico’s beheersbaar worden gehouden. Wat je als werknemer nodig hebt, is een schriftelijke overeenkomst die vastlegt in welk land je werkt, voor hoe lang, op welke tijden je beschikbaar bent en hoe de belastingsituatie is geregeld. Mondeling akkoord is onvoldoende.
Verder geldt: wie in Spanje online werkt voor een Nederlands bedrijf, kan in Spanje belastingplichtig worden, zelfs als hij formeel in Nederland woont. Bij echte emigratie, waarbij je je uitschrijft en je fiscale woonplaats verplaatst, betaal je doorgaans belasting in het land waar je woont en werkt. De meeste landen hebben belastingverdragen met Nederland die dubbele belasting voorkomen, maar je moet wel weten hoe dat verdrag in jouw specifieke situatie uitpakt.
Scenario 2: zzp’er met Nederlandse klanten
Zelfstandigen hebben in dit opzicht meer vrijheid, maar ook meer verantwoordelijkheid. Als zzp’er bepaal je zelf waar je werkt, en veel Nederlandse opdrachtgevers maken het feitelijk niet uit of hun freelancer in Amsterdam of in Valencia aan het werk is, zolang de kwaliteit en bereikbaarheid goed zijn.
De administratieve verplichtingen zijn echter niet gering. Vanuit het buitenland werken kan gevolgen hebben voor je KVK-inschrijving. Het hangt af van je persoonlijke situatie of je wel of niet ingeschreven blijft in het Handelsregister. Wie emigreert en geen bedrijfsactiviteiten meer in Nederland heeft, moet zijn inschrijving aanpassen. Daarvoor geldt een termijn van zeven dagen vóór de vertrekdatum.
Bij definitieve emigratie wordt de situatie fiscaal complexer. Je belastingplicht hangt dan af van je fiscale woonplaats, het land waar je het meest woont en werkt. Voor zzp’ers geldt niet automatisch de 183-dagenregel zoals bij werknemers. Er wordt gekeken naar waar je onderneming feitelijk is gevestigd en of je in een ander land een vaste inrichting hebt. Bij vertrek moet je ook fiscaal afrekenen over wat je hebt opgebouwd. Vaak moet je dan fiscaal afrekenen over opgebouwde winst, stille reserves en een eventuele fiscale oudedagsreserve.
Het goede nieuws voor zzp’ers binnen de EU is dat je Nederlandse klanten gewoon kunt behouden. Je factureert vanuit je nieuwe buitenlandse onderneming of, afhankelijk van de situatie, vanuit een resterende Nederlandse inschrijving. Welke constructie het verstandigst is, verschilt per land van bestemming en per type klant.
De Belastingdienst kijkt verder dan je uitschrijfdatum
Een punt dat veel emigranten onderschatten: uitschrijven bij de gemeente is niet voldoende om fiscaal gezien als geëmigreerd te gelden. De Belastingdienst ziet het land waar iemand woont als het land waar de persoon zijn of haar sociale leven heeft. Er wordt gekeken naar waar je een woning hebt, een lidmaatschap bij een sportclub, een telefoonabonnement, een ziektekostenverzekering, en hoeveel tijd je in een land doorbrengt.
Wie zijn Nederlandse woning aanhoudt, regelmatig terugkomt en hier nog actieve financiële belangen heeft, loopt het risico dat de Belastingdienst hem of haar nog altijd als Nederlands belastingplichtige beschouwt. Het advies van fiscalisten die gespecialiseerd zijn in emigratie is eenduidig: ga er niet automatisch vanuit dat je, door je uit te schrijven, niet langer belastingplichtig bent in Nederland. Dit kan je op de lange termijn veel gedoe met de Belastingdienst besparen.
Een echte emigratie vergt een echte breuk, ook op papier.
Zo bereid je de overgang voor
Wie remote wil werken vanuit het buitenland als emigrant, doet er verstandig aan de volgende stappen serieus te nemen, ruim vóór het moment van vertrek.
Toestemming en afspraken vastleggen. Voor werknemers in loondienst is dit de eerste stap. Bespreek met je werkgever of remote werken vanuit het nieuwe woonland structureel mogelijk is, welke juridische risico’s er zijn en hoe die worden afgedekt. Leg alles schriftelijk vast.
Belastingadvies inwinnen. Schakel een belastingadviseur in met ervaring in grensoverschrijdende situaties. De vraag waar je belasting betaalt, hangt af van het land van bestemming, de duur van je verblijf, je arbeidsrelatie en de belastingverdragen die Nederland met dat land heeft gesloten.
KVK en Belastingdienst tijdig informeren. Schrijf je KVK-inschrijving om of beëindig die op het juiste moment. Doe dat niet te laat en niet te vroeg, want beide kunnen onbedoelde gevolgen hebben.
Sociale zekerheid en zorgverzekering regelen. Emigratie heeft gevolgen voor je AOW-opbouw, je recht op WW en je zorgverzekering. Binnen de EU zijn er regelingen die bescherming bieden, maar je moet weten welke regels in jouw geval gelden en of je eventueel vrijwillig verzekerd kunt blijven.
Een financiële buffer aanleggen. Het eerste jaar na emigratie brengt altijd onverwachte kosten: een boekhouder in twee landen, een nieuw belastingstelsel, andere administratieve verplichtingen. Reken op extra kosten en plan dat ruim van tevoren in.
Remote werken maakt emigreren reëler dan ooit
Voor wie een beroep heeft dat zich leent voor werken op afstand, is remote werken inmiddels een serieuze basis voor emigratie. De technologie werkt, werkgevers zijn eraan gewend, en opdrachtgevers storen zich in de meeste gevallen niet aan de locatie van hun freelancer.
De uitvoering vraagt om precisie. Wie emigreert met remote werken als inkomensbron, moet zijn administratieve en fiscale situatie goed geregeld hebben vóór vertrek. Lukt je dat, dan heb je een stabiele basis onder je nieuwe leven in het buitenland. Wie dat niet doet, riskeert jaren later alsnog geconfronteerd te worden met een rekening die hij dacht te hebben achtergelaten.
Dit artikel is geschreven door Eric Jan van Dorp, auteur van onder meer de Succesvol emigreren-boekenreeks en oprichter van Grenzenloos.nl.
☕ Vind je deze en alle andere informatie op onze site waardevol? Steun Eric Jan en zijn team met een kleine donatie en help Grenzenloos gratis en onafhankelijk te houden. Zie: Samen houden we het gratis!
Grenzenloos werkt samen met diverse partners, waaronder Norsk.nl
